De wereld staat in brand, en god weet waar dit gaat eindigen.

Maar niet alles spelt onheil.

Nee, waarde lezer, ik ben niet ontvoerd en probeer niet door middel van uitspraken die op generlei wijze bij mij passen uw aandacht en die van de politie te trekken. Het kan zijn dat de zonneschijn van de afgelopen tijd mijn gemoedstoestand wat lichter heeft gemaakt dan daarvoor, maar ik meen ook op enige empirische feiten te kunnen steunen in mijn optimistischere kijk op zaken.

Laten we in Leiden beginnen. Daar is al enige tijd een nieuw college van bestuur aangetreden dat de onbenijdenswaardige taak heeft het vertrouwen van de academische gemeenschap weer terug te winnen. Twaalf procent van deze gemeenschap (zes procent bij de faculteit Geesteswetenschappen) vertrouwt de organisatie en haar bestuurders nog (had de raad van toezicht een groepsuitje en zat men vast in een escape room in Zoetermeer waardoor toezichthouden even niet ging of zo?).

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard, dus dat zal wel even gaan duren, maar we kunnen vast wat rooksignalen interpreteren.

Onze nieuwe collegevoorzitter, afkomstig van de oudste universiteit van de lage landen (nee, dat zijn wij niet), heeft tot tweemaal toe zijn plannen voor ons in opiniestukken aan het hele land voorgeschoteld. Zelfgeschreven opiniestukken ook nog eens, begrijp ik. Het eerste artikel was een felle, beredeneerde en slimme verdediging van de regiostudies (ik beken hier belangenverstrengeling als regiospecialist) - het opzienbarende was niet alleen dat een collegevoorzitter in this day and age zo onvervaard en dus ook kwetsbaar ten strijde trok voor wellicht de meest bedreigde tak van wetenschap en onderwijs op dit moment, maar vooral ook de nuchtere en gehaaide manier waarop Luc Sels de idealen van de geesteswetenschappen, de praktijk van de regiostudies, de noden van de maatschappij en de onvermijdelijkheid van strategisch beleid liet samenvallen met een visie voor de toekomst.

Dit ben ik niet gewend, vooral niet hoe beleid en praktijk dicht bij elkaar leken te kunnen blijven, maar hier kan ik wel aan wennen.
Sels’ volgende betoog ging over het valoriseren van wetenschappelijke kennis; ook dit was een nuchter, begrijpelijk verhaal met visie. Het pleitte tegen het oprichten van een centraal landelijk bureau hiervoor. Sels kritiseert dit plan omdat ‘ervaringen in andere landen laten zien dat centralisatie vaak meer schaadt dan helpt’. Dat klinkt helder en redelijk.

Om mijn kritische geest zijn scherpte niet te laten verliezen bij al dit goede nieuws, geef ik de volgende overweging de collegevoorzitter graag mee, dit naar aanleiding van een interview in ScienceGuide: wees consistent en probeer deze universiteit niet verder te centraliseren. Geef zeker geen 2,8 miljoen euro uit aan externe partijen om bestuurders te begeleiden in het onder centrale regie plaatsen van de universiteit.

De academie is geen organisatie maar een organisme en dient ook als zodanig gezien en behandeld te worden. Daarnaast ben ik niet de enige die wat van die 2,8 miljoen kan gebruiken. Ooit wel eens twee internationale symposia proberen te organiseren met een totaalbudget van onder de duizend euro? Helaas overdrijf ik hier niet.

Terug naar het goede nieuws. Als iemand die bij WOinActie actief is, heb ik in het gezelschap van enige kompanen de nieuwe minister van OCW gesproken. Na twee ministers lang in de woestijn te hebben rondgezworven, omdat noch Bruins noch Moes ooit op enige contactpoging onzerzijds reageerde, ook niet toen we met zijn 25.000’en onder hun kantoor kwamen demonstreren (ter hunne verdediging: misschien mocht dit niet van Wilders) was dit een welkome afwisseling. We zullen zien hoe het dit minderheidskabinet vergaat, maar de intenties om de opgelegde bezuinigingen terug te draaien zijn hoopgevend, maar the proof of the pudding is in the eating. Terugdraaien of je geloofwaardigheid verliezen. Zo ook de woorden van minister Letschert.

Nu hebben we zowel in Leiden als in Den Haag een heel lange weg te begaan en is de gunfactor in de maatschappij ten opzichte van de universiteiten nul. Daarnaast staat de wereld echt in brand en is het wachten tot er vonken van de huidige brandhaarden overslaan naar andere plekken.

En toch is het fijn om bestuurders te zien bij wie je eerste reactie níet is hoe je je het best tegen hen beschermt. De eerste bloembollen zijn voorzichtig uitgekomen, nu maar hopen dat de nachtvorst hier geen wreed einde aan maakt.

Remco Breuker is hoogleraar Koreastudies