De Leidse universiteit bezuinigt de komende jaren fors, blijkt uit de kadernota 2027-2031 met daarin de financiële plannen, die maandag in de universiteitsraad werd besproken.

Deels moet de hand op de knip om de besparingen van het kabinet Schoof op te vangen. De eerder aangekondigde bezuinigingen van dertig miljoen euro blijven dan ook staan. Daarnaast komen er naar verwachting minder Nederlandse studenten en internationals in Leiden studeren. Met als gevolg dat er minder geld vanuit het ministerie van Onderwijs wordt overgemaakt. Deze tariefdalingen en kortingen zijn ‘een uitdaging voor de langere termijn’, aldus het college van bestuur.

De vooruitzichten lijken dan ook erg somber. Maar de financiële situatie kan nog wel aanzienlijk verbeteren, zei vice-collegevoorzitter Timo Kos maandag tijdens de vergadering. Het huidige kabinet gaat een deel van de bezuinigingen van het kabinet-Schoof terugdraaien. ‘Er zijn plannen om met extra geld te komen’, zei Kos. ‘Maar waar die middelen gaan landen, weten we nog niet. De discussie over de verdeling van dat geld woedt nu in alle hevigheid.’

Potjes

Die verwachte financiële injectie is daarom niet verwerkt in de nota. ‘We denken ook niet dat de bezuinigingen van kabinet-Schoof volledig worden teruggedraaid. Ook weten we niet langs welke weg er wordt gerepareerd. Het lijkt erop dat het gros van het geld pas vanaf 2028 beschikbaar komt.’

Daarnaast gaat het ministerie niet zomaar geld storten. Er komen potjes die de universiteit specifiek aan bepaalde zaken moet besteden. ‘Denk aan sectorplannen en specifieke subsidies. We kunnen dat geld niet naar eigen inzicht verdelen over faculteiten en diensten.’

Ondanks de bezuinigingen gaat er de komende jaar drie miljoen extra naar de faculteiten. Door kortingen van het ministerie krijgen de faculteiten tegelijkertijd ook te maken met de zogeheten budgetfactor in het universitaire financiële verdelingsmodel. Het gevolg is een korting in 2027 van 1 procent op de faculteitsbegrotingen. ‘Toch krijgen de faculteiten volgend jaar meer geld dan dit jaar’, aldus Kos. ‘Maar het is “minder meer” dan het zou zijn zonder de budgetfactor.’

De grootste zorgen van de raad liggen bij de enorme werkdruk.

‘Bij elk werkbelevingsonderzoek komt dat als een enorm probleem naar boven’, zei Agur Sevink (UB). ‘Wat is nu specifiek het plan om daar structureel wat aan te doen? Er gaat jaarlijks drie miljoen extra naar de faculteiten. Maar wat doen die daarmee?’

Workshops

De raad stoorde zich eraan dat er vooral veel geld lijkt te gaan naar trainingen en workshops om de werkdrukproblematiek aan te pakken: ‘Cursussen aanbieden lijkt me niet de enige manier om er iets aan te doen.’

Kos vertelde dat er de nodige tijdelijke middelen van het kabinet binnenkomen om de werkdruk aan te pakken en jonge onderzoekers te steunen. ‘Er zijn echter door het ministerie voorwaarden gesteld aan deze potjes. Dat verlicht de werkdruk niet structureel. Een deel van het budget moeten we voor trainingen, cursussen en evenementen gebruiken.’

Hij begreep dat de raad niet wil dat het geld aan ‘allerlei frivoliteiten’ wordt besteed. ‘Dat proberen we zeker niet te doen. Het moeten inhoudelijk zinvolle cursussen zijn.’

‘Dat is ook aan de faculteiten en diensten. De decentrale medezeggenschap moet erop letten welke maatregelen daar worden genomen om het probleem aan te pakken. We willen er zeker over nadenken hoe we daar nog beter zicht op kunnen krijgen, maar dat blijft lastig.’

Kos merkte ook nog op dat er kritiek was op bijvoorbeeld leiderschapscursussen. ‘Maar juist leiderschap is belangrijk als het bijvoorbeeld gaat om goede taakverdeling onder medewerkers en sociale veiligheid. Je moet een goede balans zien te vinden tussen al de initiatieven die er zijn. Werkdruk is nu eenmaal een wicked problem. Er zitten veel aspecten aan en het laat zich niet makkelijk vatten in een centraal werkdrukplan.’

Tijdens de vergadering ging Kos ook in op het onderzoek dat de Arbeidsinspectie doet bij universiteiten naar beleid om werkdruk en sociale onveiligheid aan te pakken.

‘We zijn de enige van de tien al onderzochte universiteiten die een “geen verdere handhaving”-kwalificatie van de inspectie heeft gekregen. Niet omdat we de te hoge werkdruk hebben opgelost, maar wel omdat we de juiste beleidsinstrumenten hebben ingevoerd om die goed in kaart te brengen en te sturen.’

Hoe zich dat op de werkvloer vertaalt, is een ander verhaal, erkende Kos.