Het college schrijft in de notitie ‘Versterking bestuurskracht’ dat er meer ondersteuning nodig is om alle universitaire uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Het ‘portfolio van opleidingen en onderzoeksprogramma’s’ groeit en er is meer investering in ‘het politieke en bestuurlijke netwerk van Den Haag’ nodig. Daarnaast zorgt het streven naar ‘digitale autonomie en het grijpen van de kansen die AI biedt’ voor een toename in werk voor het college. Het college heeft dan ook hulp nodig en wil twee vice-rectoren aanstellen; een voor onderzoek en een voor onderwijs. Beiden krijgen een dienstverband van 0,5 fte.

De mogelijke aanstelling van de twee vice-rectoren ligt uiterst gevoelig in de raad. In april 2024 stelde het vorige college Erwin Muller, toenmalig decaan van de Faculty of Governance and Global Affairs, aan als vice-rector organisatieontwikkeling. Die benoeming leidde tot een harde confrontatie tussen raad en college. 

Muller presenteerde zich namelijk al in een filmpje op YouTube als vice-rector, terwijl de raad nog een advies moest geven over de functie. De raad reageerde woedend. Niet alleen omdat het college de raad passeerde. Het was ook niet duidelijk waarom de functie nodig was en de aanstelling van 0,7 fte voor vier jaar kostte de universiteit 600.000 euro. Een uitgave die in tijden van financiële krapte als zeer problematisch werd gezien.

Chaos en irritatie

Toch werd Muller vice-rector. Het werd geen succes. De vice-rector kreeg de opdracht om de diensten van de universiteit anders in te richten schreef daar een plan voor, dat vervolgens afgelopen januari door de raad werd neergesabeld. Ook werd toen bekendgemaakt dat hij stopte als vice-rector: per 1 april is hij staatsraad bij de afdeling Advisering van de Raad van State.

Tijdens een chaotisch verlopen universiteitsraadsvergadering maandag, het quorum werd ternauwernood gehaald (zie kader), was er veel irritatie over het voorstel om twee vice-rectoren aan te stellen. Er is nog veel onduidelijk en de informatievoorziening door het college schiet ernstig tekort. De raad mist in het voorstel vooral wat de vice-rectoren precies gaan doen, wat hun bestuurlijke invloed is, wat hun verantwoordelijkheden zijn en wat ze gaan kosten.

Collegevoorzitter Luc Sels had tijdens een eerdere commissievergadering van de raad al een antwoord gegeven op een deel van deze vragen, maar nog lang niet op alle. Ook had hij tijdens die bijeenkomst toegezegd dat de raad instemmingsrecht heeft op de komst van de twee vice-rectoren. 

Sels mailde later nog meer antwoorden. Die kwamen echter pas afgelopen zaterdagavond om half negen binnen bij de raadsleden, zei Symen de Lange van studentenpartij LSP. ‘Het is een beetje te enthousiast om onder zo’n strakke deadline belangrijke besluiten te nemen.’

‘Ik wil zorgvuldiger naar deze antwoorden kunnen kijken’, reageerde Patrick Klaassen van personeelspartij UB. ‘We kunnen nu moeilijk een debat over instemming voeren, want niet iedereen heeft alles gelezen.’

‘Het proces is een beetje slordig verlopen’, vond Marie Kolbenstetter van personeelspartij PhDoc. ‘We zijn een beetje verrast door het voorstel’, aldus Nikoleta Yordanova van personeelspartij LAG.

€150.000 per jaar

In de nagezonden antwoorden schrijft Sels dat de vice-rectoren geen lid van het college worden. Ze dragen geen ‘bestuurlijke verantwoordelijkheid’ maar gaan aan de slag met ‘AI en digitalisering, internationalisering, profileringsthema’s in onderwijs en onderzoek, de doorontwikkeling van het Leiden Bio Science Park, de enorme kansen die in de LeidenDelftErasmus-samenwerking schuilen en het groeipotentieel van Den Haag’.

De kosten zullen neerkomen op ongeveer 150.000 euro per jaar, aldus Sels. De invulling vindt ‘plaats binnen bestaande middelen’, onder meer met vrijgekomen geld door het vertrek van Muller.

De raad heeft echter meer tijd nodig om de komst van de vice-rectoren af te wegen. ‘Dit is een onvolledig dossier’, zei Klaassen. ‘We kunnen hier zo niet over stemmen maar het wel bespreken met het college op de overlegvergadering van 13 juli.’ De nieuwe raad die in september begint moet dan maar besluiten of ze instemmen met de vice-rectoren.

Kolbenstetter wilde eerst een scherper voorstel van het college. ‘Ik ben er voorstander om het onderwerp helemaal door te schuiven naar een volgende raadscyclus.’

Signaal aan college

Een deel van de raad stond ronduit wantrouwend tegenover het college. Renske van Gulijk van studentenpartij PBMS: ‘Ik ben een beetje bang als we het op 13 juli alleen maar bespreken en geen instemmingsbesluit nemen, dat dan in september het college al kandidaten heeft en het moeilijker wordt om tegen te stemmen.’ Een scenario dat lijkt op wat er met Muller gebeurde. ‘Meteen niet instemmen geeft een signaal af aan het college’, vond Van Gulijk. 

De Lange was nog stelliger: ‘Je hebt nul garantie dat als we het nu bespreken, het college later nog bij de raad terugkomt voor instemming.’ Klaassen vond bespreken toch verstandiger. ‘Als je dat niet doet, dan volgt mogelijk een conflict met het college. Ik vind het nog te vroeg om op de escalatieladder te gaan staan.’

Uiteindelijk was er een kleine meerderheid voor de koers die Klaassen voorstelde. Het is nog onduidelijk of het college het eens is met deze gang van zaken. Maar als dat het geval is, spreekt de raad op 13 juli met het college over het plan. De nieuwe raad moet dan op een later tijdstip besluiten of de vice-rectoren er mogen komen of niet.