Medewerkers van de universiteit reizen de hele wereld over voor wetenschappelijk onderzoek en het bijwonen van congressen. Omwille van het milieu wil de universiteit al jarenlang dat zij, waar mogelijk, de trein nemen in plaats van het vliegtuig.
Het goede nieuws: dat gaat beter dan tien jaar geleden. Het slechte nieuws: er zit de laatste jaren bar weinig verandering in.
In 2016 was nog slechts negen procent van de geboekte reizen door medewerkers een treinticket. In 2019 steeg dit percentage naar 16 procent. Maar sinds 2022 is die groei gestokt, blijkt uit cijfers die Mare opvroeg bij het Universitair Facilitair Bedrijf. Zo was in dat jaar 18 procent van de geboekte reizen met de trein. In 2023 was dat twintig procent en in 2024 weer 18. Vorig jaar kwam het percentage niet boven de 21 uit. Kortom: ongeveer tachtig procent van de reizen gaat nog altijd per vliegtuig.
Daarmee neemt de CO₂-uitstoot van de vliegreizen ook nauwelijks af. In 2023 werd voor 2641 ton aan CO₂ uitgestoten, in 2024 zelfs 2766. Vorig jaar ging het om 2453 ton.
Maandag sprak het college erover met de universiteitsraad. ‘We willen het aantal vliegkilometers nog steeds reduceren’, zei vice-collegevoorzitter Timo Kos. ‘Daarvoor hebben we een richting afgesproken, maar we hebben geen harde afspraken met de faculteiten gemaakt hoe veel minder kilometer er dan zou moeten worden gevlogen.’
Raadslid Gerrit Schaafsma (LAG) had daar kritiek op. ‘Wat is jullie missie? Kunnen jullie geen soft targets opstellen? Bijvoorbeeld een reductie van tien procent over de komende drie jaar? Dan kun je het beter monitoren. What gets measured, gets done. Als we geen maatstaf hebben, gaat er ook niet veel gebeuren.’
Kos: ‘Als je gaat werken met harde targets, dan grijp je in in de academische vrijheid. Sommige onderzoekers betalen hun reizen van geld dat ze zelf binnenhalen. Maar het is een mooi vraagstuk om mee te nemen.’
Vrijblijvend
Raadslid Agur Sevink (UB) vroeg zich af of het mogelijk is om het gebruik van de trein in plaats van het vliegtuig minder vrijblijvend te maken. Kos zei dat je ook in dat geval slechts een richtlijn kan aanhouden en niets kan eisen. ‘Het wordt niet afgekeurd als je een vliegticket boekt naar Düsseldorf. We hebben geen instrumenten om dat af te dwingen.’
Niet alle raadsleden zien de trein als de heilige graal, bleek toen Mark Dechesne (LAG) opmerkte dat de ‘kwaliteit van de treinverbindingen’ ook niet altijd optimaal is. ‘Het is me een paar keer overkomen dat ik urenlang op een Duits treinstation heb zitten wachten.’
Toch wilde het college graag meedenken over strenger beleid. Kos: ‘Ik ken een regel van andere onderwijsinstellingen, die luidt: bij een afstand tot 750 kilometer pak je de trein en niet het vliegtuig, behalve als je een oceaan moet oversteken of als de reistijd meer dan anderhalf keer zo lang is als met het vliegtuig. Dan heb je een handvat waarmee je kan werken.’
Maar een verplichting wordt het zeker niet. ‘Je hebt dus alsnog te maken met het gedrag van de individuele medewerker.’
Kos attendeerde iedereen erop dat tickets moeten worden geboekt via het zakelijke reisbureau Uniglobe, een partner van de Leidse universiteit. Dat zorgt er niet alleen voor dat de boekingen beter zijn te monitoren, maar heeft ook een ander belangrijk voordeel: ‘Er wordt nog weleens buiten Uniglobe om geboekt, hoewel we er continu op hameren om dat niet te doen. Het levert namelijk risico’s op in verband met verzekeringswerk en noodhulp. Sommige medewerkers denken zichzelf een gunst te doen door via EasyJet te boeken, maar dan heb je een heleboel zaken niet geregeld. Dus hierbij een oproep: boek via Uniglobe!’