De Universiteit Leiden worstelt al drie jaar met het toestaan van een kraampje van de Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV) op de infomarkt van de introductieweek. Er zijn verschillende protesten tegen deelname van de vereniging geweest. Tijdens de meest recente markt in augustus gooide een actievoerder een pot met stinkend boterzuur richting de stand van de GNSV.
In de universiteitsraad is er meerdere keren een oproep gedaan om de vereniging van de markt te weren. Het college van bestuur wil dat niet omdat daarvoor geen juridische grond zou zijn. Wel beloofde het college de richtlijnen voor deelname aan de markt mogelijk te herzien.
Veiligheidsdienst AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zijn minder voorzichtig en waarschuwen in het deze week verschenen rapport Achter de façade - Strategische normalisering vanuit de rechts-extremistische beweging expliciet voor het gevaar van de GNSV.
De diensten kwalificeren de studentenvereniging als extreemrechts. De GNSV is ‘opgericht door de rechts-extremistische Geuzenbond’. De studentenvereniging staat in de analyse tussen extremistische en in bepaalde gevallen zelfs neo-nazistische organisaties als White Lives Matter, de Active Club Dietsland, Wolvenrad en Voorpost.
‘witte superioriteit, racisme, haat en geweld’
Het rapport is gebaseerd op zowel open bronnen als op inlichtingen van de AIVD. Uit de analyse blijkt dat de ongefilterde weergave van ‘witte superioriteit, racisme, haat en geweld’ veel mensen ‘afschrikt’. Organisaties die ‘dergelijke boodschappen verkondigen worden uitgesloten van het mainstream maatschappelijke debat en hebben hierdoor minder invloed binnen de samenleving’.
Een aantal extremistische organisaties pakt het daarom anders aan, kiest ‘bewust voor normalisering’ en presenteert het gedachtegoed in een verhulde vorm, aldus de diensten. ‘Het is in feite façadepolitiek: naar buiten presenteert men zich als gematigd, intern uit men zich veel extremer.’
Een belangrijke aanpassing is bijvoorbeeld ‘de verplaatsing van de focus in hun verhaal van “ras” naar cultuur en identiteit’. Rechts-extremisten haken aan op thema’s die al onderwerp zijn van debat, zoals zogenaamde ‘Nederlandse tradities’ of het vermeende doorgeslagen diversiteits- en inclusiviteitsbeleid.
‘Zo mengen de organisaties zich in discussies rondom een neutralere benadering van christelijke feestdagen. Ze koppelen dit onder andere aan de vermeende “islamisering’’ die onze samenleving zou bedreigen. Oprechte gevoelens van ontheemding onder burgers worden misbruikt om racistische en xenofobe boodschappen aantrekkelijker te maken.’
Wolf in schaapskleren
Het proces van normalisering wordt versterkt door veelvuldige herhaling van de boodschap. ‘Mensen die ontvankelijk zijn voor rechts-extremistische ideeën zullen deze bij herhaling eerder overnemen. Bij de verhulde versie van het gedachtegoed is het risico daarop groter.’
De AIVD en de NCTV omschrijven de GNSV als wolf in schaapskleren. De vereniging presenteert zich met ‘een “conservatief-nationale levensbeschouwing” die Vlaanderen en Nederland als één volk ziet’. In dat kader organiseert de GNSV ‘”nationalistische” bijeenkomsten en evenementen voor de leden en “rechtse” studenten gericht op geschiedenis en cultuur’.
Dat lijkt onschuldig, maar ‘achter de schermen wordt duidelijk dat het daadwerkelijke gedachtegoed anders is dan de GNSV de buitenwereld voorhoudt. Zo ziet men Vlamingen en Nederlanders als één volk, maar dan wel als één “blank” volk.’
Façadepolitiek
Verder uiten ‘meerdere (kern)leden diep racistische opvattingen over de Nederlandse identiteit’. De GNSV hecht ook ‘belang aan de “remigratie” van Nederlandse en Vlaamse mensen met een niet-westerse migratieachtergrond’. De vereniging probeert deze ideeën ‘zo acceptabel mogelijk te presenteren om zo gematigd over te komen’.
De diensten waarschuwen universiteiten dat ze die façadepolitiek beter moeten doorzien. ‘Door bewust in te spelen op culturele en identiteitsvraagstukken krijgt deze vereniging ruimte op universiteitscampussen om leden te werven en activiteiten te organiseren.’
De analyse moet ‘het bewustzijn over de strategie van normalisering die een deel van de Nederlandse rechts-extremisten voert vergroten, zodat organisaties, instituties en de samenleving de weerbaarheid ertegen kunnen versterken’.