Dat blijkt uit de begroting die dinsdag op Prinsjesdag is gepresenteerd. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat ‘structureel investeren in de financiële positie van studenten’. Voor het verhogen van de beurs voor uitwonende studenten is vanaf 2028 structureel 108 miljoen euro gereserveerd.
Een belangrijke kanttekening: het minderheidskabinet heeft steun van buiten de coalitie nodig om de plannen te realiseren.
Al vorig jaar bekendgemaakt, maar nu ook opgenomen in de begroting: studenten die onder het leenstelsel hebben gestudeerd krijgen een extra compensatie. Vanaf april 2027 krijgen zij een aanvullende tegemoetkoming van 44,50 euro voor elke maand dat zij een prestatiebeurs hadden kunnen ontvangen. Voor vier jaar studeren is dat 2.136 euro. Dit extraatje komt bovenop de eerdere compensatie uit 2025 van maximaal 1.640 euro.
Ook is er budget voor ‘de afhandeling van schade als gevolg van indirecte discriminatie bij de controles op de uitwonendenbeurs’. Het kabinet heeft besloten om ‘proactief een bedrag aan schadevergoeding aan te bieden aan studenten die slachtoffer zijn geworden van discriminatie’.
Het gaat om vijfhonderd euro voor studenten die zijn gecontroleerd en tweeduizend euro voor studenten die ook een sanctie kregen. Die laatste groep kan het aanbod ook afwijzen en kiezen voor een ‘maatwerktraject’ om de geleden schade te bepalen.
Beurzen
Het vorige kabinet schrapte de starters- en stimuleringsbeurzen die waren bedoeld voor jonge wetenschappers. Ook werd het mes gezet in de financiering van onderzoek. Het kabinet Jetten gaat die bezuinigingen deels terugdraaien, schrijft onderwijsminister Rianne Letschert (D66) in de begrotingsstukken. ‘Het kabinet investeert hierin structureel 428 miljoen euro.’
Zo investeert het ministerie extra in de zogeheten sectorplannen, landelijke afspraken en taakverdelingen tussen de universiteiten om onderwijs en onderzoek per wetenschapssector te versterken. Vanaf 2028 gaat het om een verhoging van 107 miljoen euro oplopend tot 132 miljoen structureel voor wetenschap die ‘cruciaal’ is ‘voor onze toekomstige welvaart, zoals digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie en life sciences en biotechnologie’.
Het budget voor het ontwikkelen van wetenschappelijke topinstrumenten stijgt. Verder gaat er meer geld naar de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO): in 2027 is dat bedrag 31 miljoen euro, oplopend tot 54 miljoen de jaren daarop. ‘Hiermee wordt een bezuiniging van kabinet Schoof teruggedraaid en worden tijdelijke middelen structureel gemaakt.’
Het ministerie besteedt ook 80 miljoen euro per jaar extra om wetenschappers beter te helpen bij het binnenhalen van Europese onderzoekssubsidies. Ook komt er meer geld om de werkdruk aan te pakken.
Internationalisering
Het ministerie heeft een strategie ontwikkeld om ‘internationaal toptalent aan te trekken en te behouden voor sectoren waar de maatschappelijke opgaven het meest urgent zijn’. Daarmee wordt de nog resterende bezuiniging van bijna 25 miljoen euro op internationale studenten teruggedraaid. In totaal zit er iets meer dan 105 miljoen in deze talentenpot.
De door universiteiten gevreesde Wet internationalisering in balans (WIB) is uitgekleed. Engelstalige bachelors worden niet langer bedreigd. De zogeheten toets anderstalig onderwijs verdwijnt namelijk uit het wetsvoorstel. De universiteiten krijgen zelfregie, waarschijnlijk met instrumenten als een fixus voor studenten buiten de EER (Europese Unie plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en een noodfixus voor onverwacht hoge aanmeldingen.
Ruben Puylaert, woordvoerder van universiteitskoepel UNL, is tevreden. ‘We zijn er blij mee dat het kabinet echt inzet op het terugdraaien van de bezuinigingen van kabinet Schoof.’
Dat geldt ook voor de extra investering van dertig miljoen voor valorisatie in de begroting van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. ‘Denk aan financiering van universitaire spin offs. Er sneuvelen een hoop van deze initiatieven voordat ze op de markt komen. Deze financiering kan bijdragen om dat te verbeteren.’