Nieuws
Tanje de Bie wint award voor haar academisch activisme: ‘Ik ben nog niet uitgestreden’
Tanja de Bie, beleidsadviseur bij het Leiden Learning & Innovation Centre, organiseerde het protest en estafette­staking tegen de bezuinigingen op het hoger onderwijs en won de FemForce Award. ‘Activisme is me met de paplepel ingegoten.’
Carmen Brouwer
donderdag 5 maart 2026
Tanja de Bie bij de staking van universiteiten, december 2025. Foto Marc de Haan

Hoe voelde je je na het winnen van de prijs die vakbond FNV uitreikt aan vrouwen die een rolmodel zijn voor hun collega’s en omgeving?
‘Ik had het totaal niet zien aankomen en ik moest echt even bijkomen van de schrik. Ik ben er erg blij mee en ik zie het vooral ook als een aanmoediging voor alle vrouwen binnen de universiteiten die zich aan het mobiliseren zijn.’

Stel je voor, ik wil actievoeren. Waar zou ik dan mee moeten beginnen?
‘In je eentje actievoeren is een beetje stom. Begin met contact leggen met mensen om je heen. Vraag hen: “Ik ben hier boos over, ben jij daar ook boos over?” Daarna begin je een gesprek over wat je wilt veranderen. Hierbij moet je heel veel kopjes koffie drinken met heel veel mensen.

‘In Leiden hebben we dat in de aanloop naar de estafettestaking ook gedaan. We hebben een aantal bijeenkomsten georganiseerd die druk bezocht werden. Het helpt enorm als er al ontevredenheid heerst. Daarna moet je de juiste toon vinden, luisteren naar de zaal. Niet alleen maar doordrukken wat je zelf wilt, maar juist luisteren naar wat iedereen wil.’

Hoe ben je begonnen met actievoeren? 
‘Het is me met de paplepel ingegoten. Mijn moeder was sinds haar studententijd een activist en heeft mij ook met zo’n houding opgevoed. Toen ik zelf begin jaren negentig in Leiden ging studeren, was huisvesting ontzettend duur. Hierdoor heb ik samen met anderen de Leidse Studentenbond een nieuw leven ingeblazen.'

‘De universiteit is een levend organisme dat je goed moet verzorgen’

‘We hebben gebouwen bezet, veel overlegd en dus ook heel veel kopjes koffie gedronken, bijvoorbeeld met de rector. Dat heeft de basis gelegd waardoor ik wist dat de estafettestaking heel effectief kon zijn.’

‘Maar dat heb ik echt niet in mijn eentje opgezet. Dat heb ik met veel anderen gedaan, onder wie heel hardwerkende studenten. Ik ben wel een radertje in het geheel geweest, en op die rol ben ik heel trots, want het was natuurlijk een historische staking.’

Wat voor effect heeft deze staking gehad? 
‘Omdat Leiden als eerste in beweging kwam en deze universiteit de reputatie heeft heel traditioneel te zijn, heeft dat geholpen om ook andere universiteiten over te halen. Sommige universiteiten zijn toch voorzichtig, en durven niet zo goed in actie te komen. Op 14 november stonden we met 25.000 man op het Malieveld.

‘Het zijn altijd Nijmegen of de UvA met de traditionele langharige linkse types die in actie komen. Nu waren het ook die keurige mensen uit Leiden die zeiden: “Dit pikken we niet.”

‘De bezuinigingen op hoger onderwijs gaan iedereen aan. We zijn als universiteit een gemeenschap van mensen, wat wel eens vergeten wordt. Studenten, ondersteuners, docenten en andere soorten werknemers horen daar allemaal bij. We zijn geen bedrijf. We bedrijven hier wetenschap. De universiteit is een levend organisme dat je goed moet verzorgen.’

Waar gaat u in de toekomst nog voor vechten?
‘Ik ben voorlopig nog niet uitgestreden. Ik pleit onder andere voor de gelijke behandeling van promovendi en voor beschikbare kolfruimtes. Ik kom in actie voor de sociale veiligheid, die op verschillende plekken in Leiden nog steeds niet in orde is.’