‘Clau, gaan we nog repeteren?’

Per (20) en Jonna (30) staan te popelen om een stuk te dansen uit hun aankomende voorstelling Hartfalen, waaraan zij onder begeleiding van choreograaf Claudia Flameling al ruim een jaar werken. Hartfalen van Theatergroep Domino gaat over verlies en hoe iedereen dat anders ervaart.

In de voorstelling spelen achttien acteurs met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking. De groep repeteert drie dagen per week in de voormalige dekenfabriek Scheltema. De komende weken geven ze hier ook hun optredens. ‘De zaal is groot genoeg voor onze voorstellingen’, vertelt Flameling. ‘Maar er is plek voor maximaal vijftig bezoekers waardoor we altijd snel uitverkocht zijn.’

‘Zaallicht uit!’ beveelt een stem vanaf het podium. Het nummer ‘Rise Up’ van Andra Day galmt door de zaal en uit een op de bühne gebouwd kamertje komen een voor een dansers gestroomd. 

Grinniken

‘Achter elkaar staan!’ roept de choreograaf. ‘Niet naast elkaar!’ Een van de spelers neemt plaats in een met krijt getekende cirkel, achter haar beweegt de rest ritmisch op en neer. ‘And I’ll rise up. High like the waves’, klinkt uit de speakers terwijl de dansers hun handen zo ver mogelijk omhooghouden. ‘I’ll rise up, and I’ll do it a thousand times again.’

Na de dans verlaat de groep de ruimte, op één jongen na, die blijft staan voor het volgende onderdeel. Jonna rent grinnikend terug de zaal in: ‘Blijkbaar doen we het duet ook nog!’

Sommige onderdelen van Hartfalen hebben een vaste choreografie, maar tijdens de duetten vullen de acteurs zelf in hoe ze dansen. ‘Je moet goed onderzoeken hoe je samen met de ander het gevoel overbrengt, terwijl iedereen op een andere manier danst’, vertelt Jonna. ‘Het duet van Per gaat over rouw, vertelt Jonna. ‘En de mijne gaat meer over…’

‘Loslaten…’, valt Per haar in de rede.

‘Wacht nou even!’ onderbreekt Jonna hem weer. ‘Mijn duet gaat over het willen geven van liefde, maar het niet kunnen.’

Jaap Metzlar is al meer dan dertig jaar directeur en regisseur van Domino. Hij vertelt dat veel mensen veronderstellen dat de voorstelling meer een soort vrijetijdsbesteding is in plaats van het werk van een professionele theatergroep. ‘Maar wij zien dit als werk’, vertelt hij. ‘We doen ons best om een zo hoog mogelijk niveau te behalen, de kwaliteit van onze voorstelling is erg belangrijk.’

Per: ‘Als ik vertel dat ik bij Domino zit, denken mensen altijd dat ik bij de pizzeria Domino’s werk. Dan zeg ik: “Nee, ik zit bij een theatergroep!”’

‘Geen hobby!’

Jonna: ‘Mensen zeggen vaak: “Wat een leuke hobby heb jij.” Maar het is helemaal geen hobby! Omdat je een beperking hebt, nemen mensen je niet serieus.’ Ze heeft autisme, en zou dit zelf geen beperking noemen. ‘Ik weet wel dat ik anders ben, maar ik vind dat autisten te vaak onderschat worden. Je moet me misschien anders aansturen, maar ik kan ook veel toevoegen door mijn grote fantasie.’

Per gebruikt een rollator, omdat hij zijn rechterbeen niet helemaal kan strekken. ‘Als ik met mijn rollator over straat loop, zie ik vaak dat mensen naar me staren. Ik snap dat ze het eng vinden om direct aan me te vragen waarom ik een rollator gebruik, maar ik heb veel liever dat ze dát doen dan dat ze zo naar me staren.’

‘Ik zou graag willen dat mensen naar onze voorstelling komen, gewoon omdat ze een mooie moderne dansvoorstelling willen zien’, vertelt Jonna. ‘Ik hoop ook dat mensen met een gewone achtergrond samen met ons gaan optreden en dat wij ook eens mogen meedoen in een stuk dat op veel plekken wordt gespeeld.’

Aan aandacht van de pers zijn de twee wél al gewend, zeggen ze. ‘Ik heb al vaker interviews gegeven’, vertelt Jonna. ‘In het begin voelt dat gek, maar je went eraan, want dat is ook onderdeel van ons vak. Ik zit al wat langer bij deze groep, en ik ben trots dat mensen zoals Per, die bij deze voorstelling voor het eerst echt meespelen, gegroeid zijn, en dat ik zelf ook ben gegroeid. Ik vind het mooi dat veel onderdelen van het leven in de voorstelling zitten: liefde, ruzies…’

Emoties toelaten

‘Soms vind ik het wel moeilijk’, zegt Per. ‘Ik wil dat alles op een rijtje staat, dat alles perfect is. Soms bedenkt Claudia een dans waarbij iedereen gedraaid staat, maar in mijn hoofd staat iedereen juist met hun gezicht naar de zaal. Dan moet ik soms even bijstellen.’

‘Op het moment dat je danst, ben je niet bezig met de ander. Door dans heb ik geleerd om mijn emoties toe te laten’, vertelt Jonna. ‘Ik vind het zo mooi dat je via dans verbinding kan aangaan met anderen, maar ook met jezelf, wanneer je goed let op de bewegingen die je maakt. Als ik filmpjes van mezelf zie waarop ik dans, merk ik dat ik meer rust kan vinden, want ik zie dat de ander heus wel met me meebeweegt. Dat is het mooie aan dansen: alles heeft verbinding met elkaar.’

Het lijkt de acteurs leuk om ook op grotere plekken op te treden, zoals in de Leidse Schouwburg. ‘Maar, Jaap heeft me geleerd om nuchter te zijn’, vertelt Jonna. ‘Die heeft me altijd gezegd: “Je kan wel heel groot gaan dromen, maar kijk waar je nu al staat.” Ik kijk wel heel erg uit naar de volgende drie voorstellingen. Die zijn uitverkocht, wat betekent dat er in totaal 150 mensen komen kijken. We zijn nog maar net begonnen, dus ik krijg er echt een kick van dat mensen zo geïnteresseerd in ons zijn.’

Theatergroep Domino, Hartfalen. Scheltema (Marktsteeg 1). Er zijn alleen nog kaarten voor de middagvoorstellingen op 26 maart en 9 april, 13:30 u, € 12