‘Laat me gaan!’ schreeuwt een van de vijf meisjes die worden vastgehouden in een Iraans voetbalstadion. Op de achtergrond is het gejuich en feestgedruis van tienduizenden mensen te horen, of beter gezegd: tienduizenden mannen.
In Iran is het voor vrouwen verboden om naar het stadion te gaan. Maar waar een wil is, is een weg: voor de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Bahrain (anno 2006) vermommen vrouwen zich met petjes, Iraanse vlaggen of zelfs een legeruniform in de hoop naar binnen te kunnen glippen. Soms lukt dat, maar dat geldt niet voor deze vijf meiden.
Dit is een scène uit de Iraanse film Offside die donderdag 11 juni tijdens de zomereditie van het LIFF (Leids Internationaal Film Festival) te zien is op het pittoreske Pieterskerkplein. Drie dagen lang wordt er vlak na zonsondergang, om half elf, een gratis film vertoond. Op vrijdag 12 juni speelt de mockumentary The Watermelon Woman, waarin filmmaker Cheryl Dunye op zoek gaat naar zwarte vrouwen in de vroege filmgeschiedenis. Op zaterdag 13 juni draait The Fly, een bizarre film geregisseerd door David Cronenberg waar een man in een gigantische vlieg verandert.
Gevangenis
In de film van donderdag, Offside, geeft regisseur Jafar Panahi op humoristische wijze de ridicule regelgeving van het Iraanse regime weer. Hij is bekend van de film It was just an accident die afgelopen zomer op het filmfestival in Cannes een Gouden Palm heeft gewonnen.
Panahi’s films zijn verboden in Iran. De regisseur dreigt momenteel vanwege zijn meest recente film It was just an accident opnieuw de gevangenis in te gaan. Met de huidige oorlog tussen de VS en Iran en het verbod op Iraanse fans om het WK bij te wonen, is Offside actueler dan ooit en zeker het kijken waard.
Hij kwam op het idee voor de film nadat zijn vrouw en dochter geweigerd werden bij een voetbalstadion. Hij stelt de genderongelijkheid in Iran aan de kaak en meet de tegenstrijdigheden van de zedenwetgeving groot uit, waarin zowel de uitvoerders als slachtoffers gevangen zitten.
Idiote regels
Hoe idioot Iraanse regelgeving kan zijn, laat Panahi duidelijk zien in Offside. Want als een van de vijf gevangen meiden moet plassen, begeleidt een soldaat haar naar het (uiteraard) mannentoilet in het stadion. Maar omdat niemand mag zien dat ze vrouw is, dwingt hij haar een poster van een voetbalspeler voor het gezicht te houden.
‘Zo kan ik niks zien’, jammert ze, waarop de soldaat twee gaten in de poster prikt. Eenmaal op het toilet moet ze ook nog haar ogen sluiten zodat ze niet de ‘onzedelijke’ teksten kan lezen die op de muren staan gekalkt.
Omdat vrouwen en mannen niet een toilet mogen delen probeert de soldaat alle mannen weg te sturen, met weinig succes. Als dat ontaardt in een knokpartij ziet het meisje haar kans schoon, ontsnapt en mengt zich tussen de toeschouwers.
Net als zoveel soldaten, vervult ook de jongen in Offside gewoon zijn dienstplicht en wordt hij geacht regels van het regime te verdedigen die hij zelf ook niet onderschrijft. Uit angst voor een verlenging van zijn dienstplicht staat hij voor een dilemma: het meisje laten gaan of haar zoeken tussen de tienduizenden mannen.
LIFF Summer Specials. 11, 12 & 13 juni. Pieterskerkhof, vanaf 22:30. Toegang gratis.