Twee jaar hebben studenten en docenten eenzaam achter hun laptop gezeten. Dat dit zwaar was, is een understatement. Van studenten hoorde ik hoe lastig ze het vonden om hele dagen alleen in een kleine kamer te zitten, en hoe fijn het was om docenten te spreken, al was het maar online.

De eenzaamheid bespeur ik vooral bij het begeleiden van scripties. Studenten kiezen bij mij altijd hun eigen onderwerp. Voor de pandemie waren de favoriete onderwerpen doorgaans: klimaat, wonen, arbeidsmarkt. De afgelopen twee jaar kozen de meesten een stuk eenzijdiger: stress, mentale gezondheid, en nog meer mentale gezondheid.

Ondanks alle signalen over de verslechterde geestelijke gezondheid, is corona gemiddeld genomen geen slechte tijd geweest voor de studieprestaties. Studenten hebben meer studiepunten behaald dan in de jaren hiervoor. Ook de gemiddelde cijfers zijn hoger.

Verklaring

Hiervoor zijn natuurlijk meerdere verklaringen denkbaar. Het zou kunnen dat tentamens gemakkelijker waren of dat er minder streng is nagekeken. Ook eventuele extra herkansingen of de overgang van zittend in een tentamenzaal naar online kunnen van invloed zijn geweest.

Ik denk echter dat iets anders ook een rol heeft gespeeld: het gebrek aan afleiding heeft geleid tot minder uitstelgedrag.

In de collegezaal is uitstelgedrag vaak zichtbaar. Studenten melden tijdens het eerste college dat bol.com te laat was met bezorgen, terwijl ze ook maanden geleden al in de studiegids konden zien welke literatuur ze nodig hadden. De bezorger doet er misschien drie in plaats van twee dagen over, maar nooit een half jaar.

Ook herkenbaar: de student die de dag voor het tentamen in paniek contact zoekt omdat de theorie besproken in week één toch niet helemaal duidelijk was. Maar tijdens corona was het veel minder aan de orde dan in de jaren ervoor.

Waar er tijdens de lockdowns vaak maar weinig alternatieven waren voor plaatsnemen achter de laptop en studeren, is dat nu heel anders. Het uitstellen van studeren wordt weer aantrekkelijker nu er weer voortdurend activiteiten zijn. Sporten of borrelen is toch vaak een stuk leuker dan studeren, zeker als het tentamen nog weken weg is.

Oplossing

Gelukkig is er een uitweg. Tal van wetenschappelijke artikelen laten zien dat mensen die geneigd zijn tot uitstelgedrag, daar vanaf kunnen komen door zichzelf doelen te stellen. Dat helpt met het vinden van een focus op wat ze belangrijk vinden. Ook kan het ervoor zorgen dat de beoogde taak interessanter wordt en het minder moeite kost die te volbrengen. En doordat mensen teleurstelling willen voorkomen dat ze hun gestelde doel niet halen, gaan ze vaak harder werken.

Wat moet je doen? Het idee is om vooraf een doel te stellen, bijvoorbeeld over hoeveel uur je gaat studeren, of het aantal woorden dat je wilt schrijven. Daarbij houd je geen rekening met je latere wens om toe te geven aan afleiding – bijvoorbeeld een uitnodiging voor een borrel – en zodra deze zich toch voordoet denk je aan het te behalen doel.Uit diverse onderzoeken onder studenten blijkt dat doelen stellen echt kan helpen om studieprestaties te verbeteren - al zijn de details van belang. Dit is wat de wetenschap stelt:

Stel goed meetbare doelen, dus niet: ‘Elke dag mijn best doen om zo goed mogelijk te studeren.’

Formuleer doelen voor dingen die je ook echt kunt beïnvloeden: ‘Vijf dagen in de week vier uur per dag studeren in de bibliotheek’ is beter dan: ‘Een acht halen voor het tentamen.’

Straf jezelf wanneer je een doel niet haalt, bijvoorbeeld door geld te betalen aan een kennis of een goed doel. De dreiging van het niet halen zorgt ervoor dat je harder werkt en je de kans op succes vergroot.

Pas je doelen aan wanneer de omstandigheden veranderen. Vasthouden aan onrealistische voornemens zorgt ervoor dat je de motivatie verliest. Mocht je een ziek familielid hebben voor wie je moet zorgen, dan is dat een goede reden om je doel aan te passen: bijvoorbeeld drie keer in de week studeren in de bibliotheek, in plaats van vijf keer.

Deel je doelen met anderen. Dit vergroot je wil om het te halen, bijvoorbeeld omdat falen tot schaamte kan leiden.
Uit mijn eigen onderzoek – afgenomen voor corona – blijkt dat ongeveer de helft van de studenten studiedoelen stelt. Daar is dus nog winst te behalen. Want hoewel we voor veel zaken graag terug naar het oude normaal willen gaan, geldt dat voor de meeste studenten niet wanneer het hun studieresultaten betreft.

Hulpmiddel

Zoals bij zoveel dingen bestaan er ook handige apps die het stellen van doelen en het bereiken ervan gemakkelijker maken. StickK is waarschijnlijk de bekendste.

Maar ook docenten kunnen helpen. Zelf wil ik bij het begeleiden van scripties altijd weten wanneer studenten hopen af te studeren en welke deadlines ze daarvoor nodig hebben Moet ik streng zijn over het behalen van tussentijdse deadlines? Die vraag stel ik altijd, en meestal is het antwoord: ja!

Achteraf levert dit vaak tevreden studenten op. Zo vertelde een notoire uitsteller mij: ‘Door u heb ik geleerd om vroeg te beginnen met mijn werk en tussentijdse deadlines te zetten. Dit heeft mij echt geholpen om op tijd af te studeren.’

Die student kwam overigens wel te laat op zijn eigen diploma-uitreiking. Wellicht is ‘op tijd komen bij afspraken’ een geschikt volgend doel.

Max van Lent is universitair docent economie aan de Universiteit Leiden