Columns & opinie
Mijn getypte manifest: waarom we academisch anarchisme nodig hebben
Ik ben bezig met het oprichten van een tweede tijdschrift zonder betaalmuren en zonder winsten voor anonieme aandeelhouders en dat is makkelijker dan je zou denken.
Remco Breuker
donderdag 1 oktober 2026

Ik ben genetisch belast met het verzamelgen. Ik verzet me daar wel tegen, dus verzamel alleen boeken en zelfs dat met de nodige nonchalance, maar het is een constante strijd.

Er is veel dat ik graag zou willen verzamelen, waaronder een van de mooiste uitvindingen van de mensheid, de typemachine. De reputatie van W.F. Hermans (van wie ik maar één boek van kaft tot kaft uitlas en nee, dat was niet Onder professoren) rust wat mij betreft op het feit dat hij honderden typemachines bezat – Karel van het Reve was hij nu eenmaal niet, maar typemachines verzamelen kon hij als geen ander (nu ja, als Tom Hanks misschien).

Ik heb vier typemachines op mijn kamer staan - puur uit pedagogisch en educatief oogpunt, zodat studenten die mijn college over vervalsingen volgen die kunnen gebruiken voor het geval hun eindopdracht (altijd een eigen vervalsing) met een typemachine uit de juiste periode moet worden gemaakt.

Een van mijn favoriete boeken is dan ook The Typewriter Revolution van typemachinefanaat Richard Polt, die niet alleen het type-evangelie verspreidt maar ook type-ins organiseert. Ik zou daar maar wat graag eens naar heengaan – naar verluidt uiterst relaxte bijeenkomsten waar eenieder zijn eigen machine meeneemt (laat ik nu ook draagbare exemplaren hebben) en dan gaat typen. 

Geen revolutie is compleet zonder een manifest, dus het boek bevat ook een Typewriter Manifesto, een vrij volledige afwijzing van ‘dependency, surveillance, and disintegration’ ten faveure van ‘self-reliance, privacy, and coherence’. Naast typemachines natuurlijk, zouden we op de universiteit ook wat van die instelling kunnen gebruiken.

We worstelen immers allemaal met de groeiende invloed van AI op onderwijs en onderzoeksgebied, waar het niet alleen scripties voor studenten schrijft maar zelfs eigen -kuch- onderzoek publiceert, even eerlijk gejat van menselijke wetenschappers, net als die eindeloos veel teksten van schrijvers, journalisten en juist, wetenschappers die zijn gebruikt om AI te trainen en nu miljarden mee te verdienen.

‘We zitten vastgeketend aan anti-democratische krachten van Big Tech en Teamsen ons een weg naar de ondergang’

We hebben allemaal te maken met de parasitaire grote uitgevers en hun verstikkende publicatie-ecosystemen waarin wetenschappers betalen om te mogen publiceren en dan weer betalen om hun eigen werk in te zien. We zitten allemaal vastgeketend aan de anti-democratische krachten van Big Tech en Teamsen ons een weg naar de ondergang.

We hebben dan ook een flinke dosis academisch anarchisme en gewild anachronisme nodig. Een afwijzen van autoriteit over ons van AI, Big Tech, Big Publishers en Big Fascism is dus noodzakelijk.

AI is hiervan het makkelijkste: we concentreren ons voortaan op het proces (de studie en persoonlijke begeleiding) in plaats van op het eindproduct (tentamens en de scriptie) en gebruiken AI voor de rest verantwoord. Stijgt die vermaledijde onderwijskwaliteit ook nog eens.

Artikelen en boeken geven we, al dan niet met de hand getypt natuurlijk, voortaan zelf uit. Ik ben nu bezig met het oprichten van een tweede tijdschrift zonder betaalmuren en zonder winsten voor anonieme aandeelhouders en dat is makkelijker dan je zou denken.

Big Tech achter ons laten is lastiger, al zouden regelmatige type-ins daar best wel eens kunnen helpen. Maar ik kijk uit naar de dag dat een CC weer verwijst naar een doorslag op een vel carbonpapier. En voor de rest ontwikkelen en hosten we lokaal en nemen we de nadelen daarvan voor lief – en de voordelen, want surveillance wordt zo een stukje lastiger.

Doen we dat allemaal, dan geef ik u op een getypt briefje (ik dacht hiervoor zelf aan mijn Adler typemachine uit de jaren twintig van de vorige eeuw met een mooi minimalistisch lettertype en een innovatieve hamerslag) dat het met Big Fascism ook snel afgelopen is.

Bijkomend voordeel: mocht de wereld toch nog naar de pleuris gaan omdat we, ik noem maar iets, niet serieus genoeg onze leefomgeving probeerden te redden, dan kun je met een mechanische schrijfmachine nog vele decennia vrolijk doortypen, terwijl alle electriciteit slurpende, zeldzame aardmetalen en -mineralen nodig hebbende computers en andere dingen met beeldschermen nog slechts dienst zullen doen als presse papier.

 

Remco Breuker is hoogleraar Koreastudies