Na afloop van een hoorcollege verzuchtte een medestudent naast me dat hij het jammer vond dat we zo weinig nuttige dingen leerden. Na doorvragen bleek ‘nuttig’ in dit geval ‘praktisch toepasbaar’ en ‘makkelijk te onthouden’ te betekenen.

Ik had gehoopt dat de gedachte dat een universitaire opleiding geen investering is die meteen rendement moet opleveren, maar dat het gaat om kritisch leren denken, fundamenteel onderzoek en dat soort zaken, inmiddels een saaie tegeltjeswijsheid is. Toch hoorde ik laatst weer paniekerig geklaag dat we niet genoeg worden voorbereid op de arbeidsmarkt, in dit geval met betrekking tot AI (want als je daar niet mee kan omgaan loop je achter hoor, werkgevers verwachten dat!).

Toen ik aan mijn master crisis and security management begon was ik een beetje bang dat het, gezien de hype die het woord veiligheid tegenwoordig genereert, misschien een doelmatige richting zou inslaan. Maar tot mijn verbazing moet ik ook lezen over de psychoanalyse van Lacan, en dat betekent bij mijn specialisatie in terrorisme vooral dat je twee semesters lang kan twisten over de definitie van die term.

Kortom, ik ben blij dat mijn master lekker theoretisch is.

Maar mijn medestudent had tijdens ons hoorcollege dus liever een lijstje met de grootste terroristische organisaties gekregen, omdat hij eigenlijk niet zo goed weet wat hij met deze studie een werkgever te bieden heeft.

En wie kan het hem kwalijk nemen?

Je wordt tegenwoordig doodgegooid met doemdenken over de zogenaamde waarde van je universitaire studie. De arbeidsmarkt is krap, je gaat niet meer per se beter verdienen en over vijf jaar is de helft van de startersfuncties misschien wel vervangen door AI.

Daar komt ook nog bij dat de status van je master minder onderscheidend wordt wegens andere vage, onofficiële mastertitels. Je gaat je inderdaad afvragen waarvoor je het doet, behalve een studieschuld verzamelen waarover je ook nog eens lekker rente mag betalen. Daar zit je dan met je overschot aan theoretische kennis. Maar dat is dus wel waar een universiteit eigenlijk voor bedoeld is.

Dat wij studenten onze toekomst somber inzien, is een terechte zorg. Maar de reflex om dan maar het academische gehalte van je studie te willen uithollen zodat die beter aansluit bij de grillen van wat op dat moment economisch in trek is, lijkt me onverstandig. Dat de universiteit aandacht kan besteden aan arbeidsmarktvoorbereiding lijkt me ook waardevol, maar laat het alsjeblieft niet de maatstaf worden voor de inhoud van de studie.

Het is inmiddels cliché om te zeggen dat je hier vooral bent om een zelfstandige, kritische denker te worden, maar dat maakt het niet minder waar. Overlaad me dus liever met nog meer vermoeiende Franse denkers voordat ik iets nuttigs moet leren.

Daarom ga ik mezelf ook niet voorhouden dat mijn studie waarschijnlijk nuttiger is dan ik nu zelf denk, dat werkgevers zitten te wachten op psychoanalytisch gebazel tijdens een sollicitatiegesprek.

Het feit dat het niet meteen wat oplevert, dat het onvoorzien misschien wel niets oplevert, is geen tekortkoming, maar nogal inherent aan wat dat eigenlijk is, zo’n universiteit. 

Renske Veldman is student crisis and security management