Het is een heet hangijzer: het gebruik van AI in het onderwijs. Verbieden of omarmen? En hoe dan? De werkgroep AI-onderwijs van de faculteit Rechten maakte twee richtlijnen: een voor docenten en een voor studenten.

Die voor docenten is bedoeld als hulpmiddel om te bepalen in hoeverre het gebruik van AI is toegestaan voor schrijfopdrachten die studenten thuis maken. Kortgezegd zijn er vier niveaus: een algeheel verbod; gebruik voor redactioneel werk (dus om zelfgekozen bewoordingen beter te formuleren); gebruik om te brainstormen, voor bronnenonderzoek en tekststructuur; en het toestaan van AI in het gehele proces. Docenten kunnen ook meerdere niveaus tegelijk toestaan.

In ieder scenario moeten studenten verantwoorden hoe ze AI hebben gebruikt, behalve bij een algeheel verbod. In dat geval kan de docent de student om een verklaring vragen waarin expliciet staat dat er geen gebruik is gemaakt van AI.

Verbod

De personeelsgeleding van de faculteitsraad zei blij te zijn met de richtlijn, maar heeft ook zorgen. ‘Ik denk dat veel docenten een algeheel verbod willen’, merkte raadslid Gelijn Molier op in de faculteitsraad. ‘Maar hoe gaan we dat handhaven? Zeker voor docenten die geen verstand van AI hebben is dat heel lastig. Ik merk de afgelopen twee jaar dat de papers een stuk beter zijn geworden. Maar of ze AI hebben gebruikt kan ik niet goed achterhalen, alleen wanneer wat ze hebben opgeschreven niet overeenkomt met de stof.’

‘Je kunt niet garanderen dat studenten het niet gebruiken en je kan het als docent ook niet altijd opsporen’, erkende werkgroep-lid en beleidsmedewerker Thio Termorshuizen. ‘Zelfs niet als je AI-geletterd bent. Als studenten AI op een slimme manier gebruiken, wordt het moeilijker om te detecteren.’

‘Ik kan in enige mate zien waarvoor wel en geen AI is gebruikt, bijvoorbeeld wanneer ik bepaalde patronen in het taalgebruik zie’, reageerde raadslid Esther van Ginneken. ‘Maar dat vraagt wel enige AI-geletterdheid.’

Molier: ‘Ik ben al wat ouder, dus voor mij is het gebruik van AI een enorme drempel. Er is geen enkele incentive voor mij om me erin te verdiepen. Maar ik vrees dat als ik het blijf verbieden, ik over drie jaar ander werk moet zoeken.’

Na gelach in de zaal ging hij verder: ‘Het is niet makkelijk om je dit eigen te maken en ik zie collega’s om me heen die er ook enorm tegenop zien, omdat ze er nog nooit iets mee hebben gedaan. Maar ik vrees dat uiteindelijk iedereen eraan zal moeten geloven.’

Toch wilde Molier graag weten of een algeheel verbod mogelijk blijft. ‘Ik doceer aan een master met veertig studenten. Heb ik de vrijheid om te zeggen: ik doe mondelingen? Ik vind het namelijk ver gaan om docenten te verplichten AI-geletterd te worden.’

‘Als jij heel graag AI wil verbieden om allerlei legitieme onderwijskundige redenen, is dat helemaal prima’, reageerde Tycho de Graaf, werkgroep-lid en hoogleraar technologie en privaatrecht. ‘Maar juist ook dan zul je wel enigszins AI-geletterd moeten zijn om te kunnen controleren of jouw verbod werkt. Maar een mondeling afnemen is zeker een optie.’

Termorshuizen merkte op dat de kwaliteit van de toetsen hoe dan ook op peil moet blijven, ook met het oog op visitaties. AI dwingt opleidingen daarom om andere leerdoelen op te stellen. ‘Bijvoorbeeld dat we minder op spelling en grammatica moeten toetsen en meer op andere vaardigheden. Onze werkgroep werkt samen met de examencommissies aan een advies hierover.’

Leidraad

De andere richtlijn die de werkgroep heeft gemaakt, is bedoeld voor studenten die zich voorbereiden op niet-schrijftentamens. ‘We willen hen helpen met hoe ze het best kunnen studeren’, zei Termorshuizen. ‘Het is niet de bedoeling om hen te stimuleren AI te gebruiken, maar we willen wel dat ze dat verantwoord doen.’

De leidraad benoemt de voordelen van het zelf aantekeningen maken, teksten schrijven en tentamenstof gespreid leren. Ook worden de risico’s en valkuilen van AI-gebruik genoemd.

De studentgeleding had echter uitsluitend vragen over de leidraad voor docenten. ‘Niveau vier schrijft voor: integreer AI in schrijfopdrachten’, zei studentraadslid Floris-Jan Boutens. ‘Veel studenten hebben een betaalde AI-tool die 25 euro per maand kost, voor het herschrijven van betogen en het aanbrengen van de juiste tekstopbouw. Hebben jullie erover nagedacht om studenten op specifieke tools te wijzen, zodat iedereen dezelfde gebruikt?’

De Graaf: ‘Daar zijn we inderdaad mee bezig. De universiteit heeft al een AI-tool, LUCA, die docenten de mogelijkheid geeft om een chatbot te genereren waarvan studenten gebruik kunnen maken. Maar vooralsnog hebben studenten de vrijheid zelf te kiezen welke tools ze gebruiken. Ik heb tegen mijn studenten gezegd: gebruik alleen de gratis AI-tools. Dat creëert namelijk meer gelijkheid.’

‘Er is binnen onze faculteit een heel nadrukkelijk geluid dat juridische opleidingen zichzelf opnieuw moeten uitvinden en AI moeten omarmen’, concludeerde vice-decaan Jan Crijns. ‘En er is een geluid dat zegt: dit is de bijl aan de wortel van onze studies, dus verbied het alsjeblieft. Daartussen is veel mogelijk, en ik kan me zo voorstellen dat we ergens daartussen uitkomen.’