Op 1 september publiceerden onderzoekers van de Technische Universiteit München (TUM) een zogeheten white paper, een niet peer-reviewed artikel, waarin ze kijken naar de rol van elektrische auto’s in het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen.

Diezelfde dag brengt de TUM een persbericht uit over dat onderzoek met de titel: ‘TUM study reveals substantial misdirection in EU auto­motive regulation’. De strekking van het pers­bericht: omdat de EU alleen naar uitlaatemissies van auto’s kijkt en niet naar de voetafdruk van de hele productieketen, halen we de Europese uitstootdoelen niet.

Het nieuws wordt breed opgepikt. Verschillende Duitse media nemen het persbericht over en politici, onder wie de minister-president van deelstaat Beieren, gaan er mee aan de haal. Hun conclusie: elektrische auto’s zijn niet nuttig voor het klimaat en de EU moet vooral niet meer focus gaan leggen op elektrische auto’s ten koste van benzineauto’s.

Ook hoogleraar industriële ecologie Arnold Tukker krijgt het nieuws onder ogen.

‘Die berichten in de Duitse media, tot de Frankfurter Allgemeine Zeitung aan toe, vielen op bij een aantal collega’s. Die benaderden mij, want wij werden als enige in dat persbericht geciteerd. Het persbericht gebruikt onze getallen om aan te tonen dat emissies niet snel genoeg omlaag gaan. Daarbij krijgt de EU een enorme veeg uit de pan: dit gebrek aan reductie zou komen omdat de EU de emissies van batterij- en stroomproductie niet meetelt in de koolstofvoetafdruk .’

De TUM koppelt het feit dat een specifiek stuk EU-regelgeving alleen kijkt naar uitstoot tijdens het rijden aan de voorspelling dat emissiedoelen niet worden gehaald, en haalt daarbij de studie van Tukker en zijn collega’s aan om hun punt te ondersteunen. Omdat de EU zogenaamd blind zou zijn voor koolstofuitstoot tijdens fabricage van elektrische auto’s zou er in 2030 nog miljoenen tonnen te veel CO₂ worden uitgestoten. Conclusie van de TUM: EU-emissiedoelen zijn gebaseerd op een waardeloze meetmethode.

Maar dat is helemaal niet wat Tukker en zijn collega’s concludeerden, en daarom volgens hem ‘wetenschappelijk totaal niet verdedigbaar’.

‘Het is volstrekt geen nieuws dat de productie van batterijen en elektriciteit nog niet koolstofneutraal is. De EU hééft allang beleid om koolstofemissies op alle andere vlakken naast het rijden ook terug te brengen. We reduceren emissies van het verkeer inderdaad niet snel genoeg. Maar ons onderzoek wijst uit dat dat komt omdat we vervoer te weinig elektrificeren en te weinig groene stroom opwekken, niet omdat de EU alleen naar uitlaatemissies zou kijken. We moeten het stroomnet vergroenen en per 2030 van de benzineauto af.’

Gek genoeg berekent het TUM white paper dat nu al elektrische auto’s beter zijn. Het stelt dat als je naar de uitstoot over de complete levenscyclus van de auto kijkt, inclusief fabricage en stroomgebruik, elektrische auto’s een 41 procent kleinere voetafdruk hebben. Dat is nog steeds een enorme verbetering ten opzichte van een verbrandingsmotor.

En die voorsprong wordt volgens Tukker alleen maar groter. ‘Die 41 procent is een gemiddelde. In landen met een relatief groen elektriciteits-net, zoals Nederland, Noorwegen of Frankrijk, is het voordeel al flink hoger, en dat elektriciteits-net vergroent nog steeds sterk. Daarnaast zijn benzineauto’s uitontwikkeld. Die verbeteren niet meer. Batterijen staan nog aan het begin van hun leercurve. Bijna elke maand lees je wel over een verbetering waardoor ze weer efficiënter worden of minder kritische materialen nodig hebben.

‘De stekkerauto heeft de toekomst, ook al zijn ze in Beieren misschien bang voor wat de Chinese autofabrikanten kunnen doen. Concurrentiekracht behoud je niet door je aan oude technologieën vast te klampen. De discussie hoe je in Europa de industriële capaciteit overeind houdt is keihard nodig, maar komt niet op gang. En dat is te wijten aan dat persbericht.’

Correctie

Nadat Tukker in een felle post op LinkedIn scherpe kritiek gaf op de TUM en afstand nam van het Duitse nieuws werd hij benaderd door een auteur van het white paper met de toezegging dat ze het persbericht zullen aanpassen.

Maar dat is mosterd na de maaltijd, vindt de hoogleraar. De Duitse media zijn al aan de haal gegaan met het verhaal, een eventuele correctie op het originele persbericht krijgt volgens hem nog maar een fractie van de aandacht.

Een woordvoerder van de TUM laat desgevraagd weten inderdaad bezig te zijn met een ‘kleine correctie’ in het persbericht in samenspraak met de auteurs van het white paper.

‘Ze hebben ons erop gewezen dat er een of twee zinnen in stonden die niet helemaal correct waren. We kunnnen een paar woorden aanpassen en dan klopt het weer. Maar als universiteit willen we eigenlijk ook niet veel langer bezig zijn met de communicatie over dit onderwerp.’

De woordvoerder benadrukt dat het Duitse paper en persbericht zijn geschreven zonder beïnvloeding of financiering vanuit de politiek of de autoindustrie.