‘Het is groen en het zit in een auto... Een graspedaal!’ 

‘Kijk! Hij beweegt!’

‘Hopelijk gaat er eentje flauwvallen!’

Vanachter dranghekken roepen kinderen naar de studentenweerbaarheden die de erewacht vormen tijdens Prinsjesdag. Pro Patria, de studentenweerbaarheid van Leiden, heeft het niet getroffen. Op hun moment suprême in vol ornaat, staan ze precies ingeklemd tussen twee schoolklassen. ‘Er zaten een paar ware cabaretiers tussen’, zal preses Guyenne Diepenhorst (24, rechten) achteraf grinniken.

Terwijl een imposante stoet aan paarden, militairen en bewindslieden voorbijtrekt, blijven de studenten stoïcijns voor zich uit kijken. Het is warm. Militairen lopen af en aan met water en druivensuiker om de weerbaarheden enige verlichting te bieden. Ruim tweeënhalf uur staan ze stil.

Maar de kinderen aan de kant kennen geen genade. Ze schreeuwen naar elke student in de hoop ze te breken. ‘Kijk dan! Hij moet lachen!’

Kampvuurverhaal

‘Pro Patria staat er altijd op Prinsjesdag’, vertelt de goedlachse Diepenhorst trots. ‘Het is een bijzondere ervaring die je later nooit meer zal opdoen, behalve als je beroepsmilitair wordt. Het is een kampvuurverhaal, iets wat je aan je kinderen kan vertellen.’

Voordat ze mogen meedoen aan de ceremoniële dienst moeten de studenten uitgebreid oefenen. Zaterdagochtend begint om half negen de tweede trainingsdag op de Frederikkazerne in Den Haag. Eerste luitenant Van der Pas legt uit hoe de voorbereidingen in zijn werk gaan. Wanneer de diavoorstelling toont hoe vroeg iedereen op locatie moet zijn, klinkt er massaal gekreun in de zaal. Dinsdag moeten de Leidse studenten zich om half zes ’s ochtends melden bij de Morspoort.

‘GEEF! ACHT!’

Een sergeant-majoor heeft de studenten mee naar buiten genomen en ze in twee rechte lijnen tegenover elkaar gezet. Tijdens de exercities met onklaar gemaakte geweren kunnen ze hun overbuurman gebruiken als spiegel om zo zichzelf te corrigeren. Mo Haroun (22, biomedische wetenschappen) worstelt nog met de handelingen. Hij kon vorige week niet bij de eerste trainingsdag in Soesterberg zijn. De sergeant-majoor, die Haroun consequent aanspreekt met ‘grote vriend’, neemt hem tijdens de pauze apart om extra te oefenen.

Ralf Mordhorst (21, fiscaal recht) heeft het eveneens zwaar. De avond daarvoor vol cocktails, mixdrankjes en bier begint hem parten te spelen. ‘Een vriend van mij heeft mijn jas ondergekotst toen ‘ie in zijn eigen schoenen stond te kotsen’, lacht hij eerst nog. Maar als zijn misselijkheid de overhand krijgt, wordt het lastig om stil te blijven staan. De rest houdt zich sterk en volgt de bevelen op, met hier en daar kleine correcties.

Call of Duty

Terwijl de studenten onderling kletsen in de rookpauze, leunen geweren tegen de muur of hangen losjes in de hand. Ab actis Tijme Beker (25, geneeskunde) vertelt dat de weerbaarheden in een jaarlijkse schietcompetitie strijden om de Prins Bernhardtrofee. ‘De enige keer dat ik heb geschoten was op de kermis’, grapt Hidde Sytsema (21, politicologie). Haroun vult aan: ‘Ik heb fucking veel uren in Call of Duty zitten.’

Na exact tien minuten, militaire precisie, worden de oefeningen hervat. De groep moet nu marcheren. Als commandant van Leiden loopt Diepenhorst voorop met een sabel. Samen met de andere weerbaarheden vormt Pro Patria een lange parade van twee aan twee, die na een korte mars tot stilstand komt en aan weerszijden van de straat lange rijen vormt. Vlak voordat de studenten halthouden tipt Diepenhorst: ‘Niet je knieën op slot zetten!’

Dan gaan er twee zware uren in. De studenten moeten stokstijf blijven staan met een wapen van ruim twaalf kilo in de hand.

‘PRESENTEER! GEWEER!’

Alleen na sporadische bevelen mag de erehaag even bewegen. Met gebaren en gefluister verbeteren militairen houdingen en de posities van wapens. Zelfs verkeerde blikrichtingen worden afgekeurd. Het publiek mag die foutjes dinsdag niet zien. Eerste luitenant Van der Pas buldert: ‘Zelfs de grootste proleet op aarde kan zien als u iets doet wat niet moet. Doe het dus ook niet!’

Na twaalf minuten komt het geïmproviseerde koningspaar in de Glazen Koets voorbij: een blauwe container met twee grote schaakstukken erop geducttaped. Dan volgt er weer een stilte. Terwijl menig knie knikt, landt een libelle vredig op de loop van een geweer. Een militair begint een fictieve troonrede voor te lezen, waarin de studentenweerbaarheden worden bedankt en defensie meer budget krijgt. Her en der wordt heimelijk gelachen.

Baard getrimd

Na bijna twee uur stil te hebben gestaan mag er weer bewogen worden. De sergeant-majoor wijst naar Haroun en glimlacht tevreden: ‘Onze grote vriend pakte het snel op vandaag.’ Sytsema: ‘Ik vond het minder erg dan verwacht. Mijn hoofd was leeg.’ Beker hield het vol door stiekem op zoek te gaan naar dingen om naar te kijken, bijvoorbeeld een voorbijvliegende vogel. Aan het einde waarschuwt Diepenhorst zijn ploeg nog: ‘Niet te veel drinken de avond van tevoren.’

Dat advies blijkt op Prinsjesdag niet door iedereen te zijn opgevolgd. ‘Gisteren nog wat biertjes gedronken’, vertelt Mordhorst terwijl hij zijn uniform aantrekt op de verzamelplek bij het ADO Den Haag Stadion. Alle weerbaarheden hebben zich daar om half negen verzameld. Speciaal voor vandaag heeft Thijs Vos (22, politicologie) zijn baard getrimd. Hij lacht: ‘Alles voor Amalia.’ 

Op het laatste moment kwam er onverwachts een afmelding. Sam Nollet (19, geneeskunde) is de redder in nood. ‘Guyenne sprak me gisteren aan op de sociëteit. Ik had dezelfde maat. Op onze sokken hebben we toen in de gymzaal van Minerva in twee uur alles doorgenomen met buksen.’ 

De kleedruimte is een chaos. Iedereen probeert uit te vogelen hoe het uniform precies aan moet. Pluimage blijkt verwisseld, officieren missen hun sjerp en koppelriemen zijn een worsteling. ‘Ik heb dezelfde maat als die lange’, zegt Enzo van Bussel (23, sterrenkunde) wijzend naar Léon Straathof (22, chemie). Diepenhorst stelt gerust: ‘Over vijf jaar krijgen we gloednieuwe tenues.’ Sieraden zijn verboden, dus Straathof moet zijn oorbel eruit halen. De sergeant-majoor had vooraf al gedreigd: ‘Als je bij mij in het regiment had gezeten, had ik hem eruit gerukt.’

Wazig

Voordat de weerbaarheden in de bussen stappen, roken ze een laatste peuk. Diepenhorst grijpt de kans aan om met de groep nog één keer de verschillende exercities door te nemen. Geen minuut later dan tien over tien vertrekken de bussen richting centrum Den Haag, geëscorteerd door de motorbrigade van de marechaussee. Vanuit de Parkstraat marcheren ze vervolgens naar Lange Voorhout. Daar stellen ze zich uiteindelijk op. Tussen de schreeuwende kinderen.

‘ZET AF! GEWEER!’

Het lange wachten begint. Minuten gaan voorbij, waarin niks gebeurt. Leiden staat in de volle zon. Door het zweet zakt de pet van Beker telkens naar beneden. Krampachtig houdt Diepenhorst zijn sabel recht. 

Dan gaat het mis. Haroun moet zijn buurman Van Bussel ondersteunen. Een militair en de eerste luitenant halen Van Bussel weg en geven hem water en druivensuiker. ‘Ik werd fysiek licht in de borst’, verklaart hij. ‘Mijn visie werd wazig. Ik kon gewoon niet meer staan.’

Bakken

Nollet neemt zijn pet af en krijgt het eveneens te zwaar. Voordat hij inzakt, snelt er een militair naar hem toe. ‘We staan daar te bakken in het zonnetje. Het werd gewoon zwart voor mijn ogen.’ Na een controle bij het Rode Kruis sluiten Van Bussel en Nollet zich weer aan.

Maar niet alleen de studenten zakken ineen, ook de beroepsmilitairen hebben het zwaar. Een soldaat valt met zijn gezicht op de kasseien, geheel volgens het credo dat de sergeant-majoor afgelopen zaterdag bij de training al aan de studenten had meegegeven: ‘Als je een baas bent, dan val je recht naar voren.’

Sensueel oogcontact

‘Het wachten is uitzichtloos’, zegt Mordhorst. ‘Maar dan komen de hoogtepunten en dan weet je waar je het voor doet.’ Een rits aan militaire pracht trekt voorbij. Na de militaire fanfare, infanterie en cavalerie, passeert eindelijk de Glazen Koets. Het koningspaar wuift naar het publiek dat in gejuich uitbarst. Na de troonrede passeert de koning opnieuw. Dan kan het afbouwen beginnen. 

‘Wij hadden echt sensueel oogcontact’, grapt Diepenhorst tegen Beker zodra ze weer in de bus zitten. ‘Ik moet er nu nog aan denken.’ Vos: ‘Ik was de hele tijd aan het focussen. Dit doet pijn en dit doet pijn. En dan stiekem mijn rug strekken.’ 

Van Bussel overweegt om het ooit nog een keer te doen. ‘Het is net als bij tatoeages. Na de eerste keer wil je nooit meer, maar na een tijdje doe je het weer.’ Ook Nollet gaat voor een revanche: ‘Daar zeg ik zeker geen nee tegen.’ 

Anderen zien het als iets eenmaligs. Straathof: ‘Eens en nooit meer.’ Mordhorst: ‘Het was een eer, maar de volgende keer sta ik achter de hekken tussen het publiek.’