DOOR THOMAS BLONDEAU Wist u dat nagels lakken helpt tegen depressie bij dementerenden? Weet u dat u als vrouw het meeste kans heeft op een succesvolle flirt als u zichzelf voor maximaal veertig procent onbekleed laat? More is echt wel less in deze want de vrouw die zich twintig procent meer blootgeeft, verandert in de ogen van de aanbidder van ‘aantrekkelijk’ naar ‘totaal beschikbaar en potentieel ontrouw’.
Moeizame vergadering in het vooruitzicht? Zet een mooi boeketje op tafel. Iedereen krijgt er een positief gevoel en ziet het opeens weer zitten. Heet u Titia Borst? Dan is de kans groot dat u later in de lingerie gaat werken of dat u mammografieën gaat maken. Mensen worden namelijk wel degelijk bepaald door de naam die ze dragen. Wilt u als man krachtiger zaad? Kijk dan naar andere mannen. Evolutionaire kift zorgt voor betere zwemmertjes. En ja, u kunt wel een helm op zetten bij het fietsen maar wist u dat automobilisten dan dichterbij komen en harder gaan rijden in uw omgeving? U bent namelijk beschermd, dus de chauffeur neemt het ook niet zo nauw. En als de autobestuurder een airbag heeft, gaat hij vanuit hetzelfde idee ook weer harder karren. Heeft u een schoonmaker? Ontslaan, nu. Zelf afstoffen en soppen verkleint de kans op kanker.
Zeg nu nog eens dat de media geen interesse hebben in wetenschap. U heeft net een potpourri van proefschriften en academische artikelen onder de neus gekregen. (Wilt u beter ruiken? Druk één neusgat dicht.) Niet dat ik voor bovenstaande alinea’s de kast met gespecialiseerde tijdschriften heb leeg getrokken. Voer gewoon ‘wetenschappelijk’ of ‘universiteit’ in op een nieuwswebsite en frivole feiten en olijk onderzoek spatten van het scherm af. Tuurlijk, de bronvermelding is nogal slordig (‘een universiteit in Amerika’), de representativiteit is handwarm (‘twaalf eerstejaarsstudenten geomorfologie’) en de stelligheid is ook meestal te … stellig (‘Mensen die ansjovis eten, hebben meer seks.’)
Op pagina zes van deze Mare komen wetenschappers aan het woord die hun opinie en bevindingen gedevalueerd zien door iedere zelfbenoemde expert die het woord ‘Google’ kan intikken. De media zijn vaak medeplichtig. Die laten de kruidenvrouwtjes en piskijkers aan het woord en dwingen de hoogleraar om jarenlang onderzoek in een oneliner te persen. Liefst met een grap erbij die Hugo Borst ook leuk vindt.
De versimpeldwang van journalisten staat in schril contrast met de moeite die ze moeten doen om al die aantrekkelijke hapsnapweetjes uit de informatieberg te puren. Journalisten liegen namelijk zelden. Al die wetenschappelijke flitsfeiten komen wel degelijk uit bestaand onderzoek. De nuance sneuvelt, het lekkers drijft boven maar dat laat onverlet dat universiteitssites, persberichten en proefschriften wel degelijk tegen het licht gehouden worden op zoek naar informatie.
Met de speurzin van de journalisten is dus weinig mis. Het is zaak de verleiding te weerstaan. De verleiding van ordinaire schreeuwerigheid. Daar kan de wetenschapper aan mee helpen door niet mediaschuw te zijn, de universiteit door te investeren in degelijke voorlichting en de journalist door zich te hoeden voor verkleutering. En lezer, waarom ging u eigenlijk dit stuk lezen? Geef maar toe, u ging gewoon op de titel af.
