Bewerkte foto uit Minerva-almanak. Minerva, in tegenstelling tot veel studieverenigingen, heeft geen probleem met het vinden van bestuursleden.
Gezocht: bestuurders Animo slinkt door bezuinigingen en toegenomen studiedruk
Wat merken verenigingen van het strengere studieklimaat? Gezelligheidsverenigingen hebben moeite om commissies te vullen. Sommige studievereniging hebben zelfs een tekort aan nieuwe bestuursleden. ‘Mensen willen meer en sneller studeren.’
DOOR HARMKE BERGHUIS ‘Hij heeft al drie keer zijn bsa niet gehaald!’ Voor de deur van de christelijke studentenvereniging Navigators Studentenvereniging Leiden (NSL) staat een groep studenten te praten. ‘Twee keer’, antwoordt John Nap, de jongen op wie de blikken zich richten. ‘En trouwens, jij hebt dit jaar zelf óók je bsa niet gehaald.’ Maar, zo moet hij toegeven: ‘Misschien heb ik de verkeerde keuzes gemaakt tussen de tijd voor de studie en voor de vereniging.’
Die verdeling lijkt de laatste jaren echter steeds meer in het nadeel van de verenigingen uit te vallen. Studenten kregen achtereenvolgens te maken met de invoering van de prestatiebeurs, het bsa, en daarna de harde knip tussen bachelor en master. Laatste in een reeks studieverzwaringen en bezuinigingen is de studiefinanciering die niet meer met de inflatie gelijk wordt getrokken. De controversieel verklaarde bezuiniging op de studiefinanciering werd onlangs alsnog goedgekeurd door de Tweede Kamer.
Wat voor effect heeft dit op het verenigingsleven in Leiden? Coen Koopman, voorzitter van Augustinus: ‘Studenten richten zich straks alleen nog op de studie.’ Dat leidt tot aanpassingen: Minerva voerde een mentoraat in en bijles in de bieb, Augustinus is bezig met een website met studieomgeving, net als Quintus en SSR. Alleen Catena vindt zulke studiehulp onnodig. Bestuurslid Brenwan Ferdinandus: ‘Wij zijn een gezelligheidsvereniging, niet de moeder van de student.’
De aanpassingen ter bevordering van de studie zijn niet het enige waaraan valt te merken dat het studieklimaat is veranderd. Koopman merkt dat de borrels bij Augustinus vroeger afgelopen zijn. ‘Toen ik lid werd bij Augustinus in 2006, gingen we pas rond elf uur naar de borrel toe. Het hoogtepunt lag ergens tussen één en drie uur ’s nachts. Nu begint het om half tien en ligt het hoogtepunt tussen twaalf en half twee. Mensen willen meer en sneller studeren.’
SSR merkt dat de commissies – waar leden zich actief inzetten binnen de vereniging, door bijvoorbeeld bar te draaien, een almanak te maken of de El Cid-week te organiseren – zich moeilijker vullen. Waar eerst voor zo’n acht tot tien functies, 35 leden op gesprek kwamen, zijn dat er nu nog 20, hoogstens 25. Bij het formeren van de lustrumcommissie viel zelfs nog eens de helft van de geïnteresseerden af. Voorzitter Bas Blanken: ‘Ik ben blij dat ik niet alle commissies hoefde te formeren.’
Bij kleinere verenigingen zit het probleem met name in het vullen van het bestuur. Culturele vereniging Prometheus kreeg vaak ‘nee’ te horen. Bestuurslid Annelieke Oerlemans: ‘Mensen weigerden meestal uit studieoverwegingen.’ Er kwam een nieuw bestuur, maar Oerlemans merkte wel de terughoudendheid bij aanmeldingen, ook voor commissies. ‘Als het volgend jaar nog moeilijker wordt, zal onze vereniging waarschijnlijk niet meer zo actief zijn als nu.’
En ook studieverenigingen ondervinden dat probleem. In het bestuurskamertje van de Historische Studievereniging Leiden (HSVL) staat een kartonnen doos op tafel: een stembus. Op de stemblaadjes die ervoor liggen, staan vier namen - van de enigen die zich dit jaar voor een bestuursfunctie beschikbaar hebben gesteld. Het stemmen is nog puur formaliteit.
Geschiedenisstudent Bjørn Gallée was ook gevraagd zich kandidaat te stellen, maar hij zag er vanaf. ‘Ik doe al zoveel andere activiteiten. Ik wil geen studievertraging oplopen. Gelukkig gaat een vriend van mij er nu in, anders was er dit jaar geen bestuur geweest. Het bestaan van de vereniging komt in gevaar.’ HSVL-voorzitter Evert-Jan Westervelt: ‘Het afgelopen jaar waren er zes bestuursleden, maar met vier gaat het ook.’
Bij Nieuw Nederlands Peil (NNP), de studievereniging van Nederlands geldt eenzelfde verhaal: vorig jaar waren er nog tien aanmeldingen voor het bestuur, dit jaar vier. Voor vijf functies.
‘Veel studenten vinden het financieel te zwaar’ HSVL-voorzitter Evert-Jan Westervelt: ‘Het afgelopen jaar waren er zes bestuursleden, maar met vier gaat het ook.’ Bij Nieuw Nederlands Peil (NNP), de studievereniging van Nederlands geldt eenzelfde verhaal: vorig jaar waren er nog tien aanmeldingen voor het bestuur, dit jaar vier. Voor vijf functies.Bij grote, actieve studentenverenigingen is er een grote vijver om uit te vissen. Evelien Sandberg, voorzitter 2009-2010 van Minerva: ‘Leden staan te springen een almanak- of kennismakingscommissie te doen.’ Ook Quintus zegt commissies nog goed te kunnen vullen. Maar SSR en Augustinus (de grootste vereniging) merken wel een teruggang. Voor het bestuur van de vijf verenigingen melden zich nog steeds genoeg kandidaten.
In andere steden ligt dat anders. Anne Muyres, voorzitter van de Landelijke Kamer voor Verenigingen, het landelijk overkoepelend orgaan voor studentengezelligheidsverenigingen. ‘Echte cijfers hebben we niet, maar we horen wel dat besturen van gezelligheidsverenigingen met parttimers gevuld worden, omdat fulltimers niet te vinden zijn.’ Toegenomen studiedruk is volgens haar niet de belangrijkste oorzaak. ‘Veel studenten vinden het financieel te zwaar.’
Wat dat betreft hebben Leidse bestuursleden het beter. Voor het voltijdsbestuur van een grote Leidse studentenvereniging betaalt de universiteit het collegegeld, én een basisbeurs met reiskostenvergoeding (ongeveer 330 euro per maand).
Zorgen blijven er wel bestaan. Want wat als de studie binnen vier jaar gehaald móet worden, zoals bij de studie Rechten wordt geopperd? Of als het leenstelsel er daadwerkelijk komt? Koopman: ‘Dan wordt de vereniging steeds meer een eliteding.’
Relativerend: ‘Misschien maken we ons wel druk om helemaal niets. Onlangs sprak ik iemand die studeerde tijdens de bezuinigingen in de jaren ’80. Toen zei iedereen: “Nog maar tien jaar studeren? Dat betekent de teloorgang van de studentenverenigingen.” Kijk nu maar hoeveel daarvan is uitgekomen.’
Vertraging door bijzondere omstandigheden
Dit collegejaar moet een start gemaakt worden met het zogeheten ‘profileringsfonds’. Dit fonds biedt ‘ruimere mogelijkheden om studenten financieel te ondersteunen dan het afstudeerfonds’, zo staat in een brief van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aan de Tweede Kamer. In de huidige situatie kunnen studenten aanspraak maken op dit afstudeerfonds, als ze ‘wegens bijzondere omstandigheden studievertraging oplopen’
Volgens het ministerie zullen de beurzen dankzij het profileringsfonds alleen maar toenemen. Met dit fonds kan de totale steun aan studenten, die zich bijvoorbeeld inzetten voor een bestuur van een studentenvereniging, uitstijgen boven het niveau van de studiefinanciering. Universiteiten en hbo’s geven vooralsnog aan weinig te zullen veranderen in hun beleid.
Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs blijkt wel dat universiteiten over het algemeen meer geld besteden aan bestuursfuncties en inspraak- en medezeggenschapsorganen dan hbo’s. 54 Procent van de steunaanvragen binnen universiteiten betreft bestuursleden van studentenorganisaties.
