Anders dan voor wasmiddelen is het etiket ‘geheel vernieuwd’ voor een universiteit geen aanbeveling.
Hora est/Time is up
De universiteit aan het einde van haar Latijn
De pedel (beadle) moet zich maar vast warmlopen voor de door de Rector Magnificus (Greatest Governor) afgekondigde ‘moderniseringsslag’: het Latijn verdwijnt van de bachelor- en masterdiploma’s en wordt vervangen door ‘Engels, het Latijn van nu (…) Latijn is al zo lang niet meer de taal van de universiteit dat de knoop ook bijvoorbeeld twintig jaar geleden doorgehakt had kunnen worden.’ (Mare 30). Deze dwingende redengeving geldt natuurlijk evenzeer voor het vervolgtraject: de eindsprint naar het doctoraat. De pedel moet zo snel mogelijk de laatste resten academisch Latijn uit zijn woordenschat wissen. Wanneer hij een einde wil maken aan de gedachtewisseling bij gelegenheid van de verdediging van een proefschrift, moet hij hora est inslikken en vervangen door een krachtig: time is up.
Zonder enige twijfel berust deze ‘moderniseringsslag’ op deugdelijke marketing. Cohorten Chinezen mijden Leiden omdat zij € 20 000 moeten neertellen voor een stuk papier met een tekst die alleen in Vaticaanstad vlot wordt begrepen.
Uit door mij uitgevoerd marktonderzoek blijkt iets anders. Bij uitreiking van het masterdiploma Rechtsgeleerdheid houd ik de kandidaat steevast het volgende voor. Ik kan U één van drie hoedanigheden verlenen: meester in de rechten, magister legum of master of laws. Ze zijn alle drie even authentiek. Wat kiest U? De meesten kiezen ‘meester in de rechten’, sommigen ‘magister legum’, niemand kiest ‘master of laws’.
Bovendien komt bij die gelegenheid aan het licht dat de van oudsher gebruikelijke tekst van de bul een mysterie bevat dat ondanks vertaling ongerept blijft. De mededeling dat het ius summos honores academicos petendi de kandidaat het recht verleent om de hoogste academische eer na te streven, wekt bij de meesten weinig concrete denkbeelden omtrent de inhoud van de ‘hoogste academische eer’. Een enkeling waagt: benoeming tot rector magnificus.
De voortvarendheid waarmee de universiteit op zoek is naar het toppunt van onbenulligheid is verbijsterend. De Academia Lugduno-Batava is meer dan een eivormig logo met Pallas Athene en de Leidse sleutels. In haar betere dagen is zij een waar corpus mysticum, een mystiek lichaam, een verbond van docenten en studenten sedert 1575 tot heden en zo voort en zo verder. Strikte handhaving van de van oudsher gangbare wijdingsrituelen is de beste garantie om de bloei van dit verbond te bestendigen. Anders dan voor wasmiddelen is het etiket ‘geheel vernieuwd’ voor een universiteit geen aanbeveling.
De Faculteit der Rechtsgeleerdheid laat er geen gras over groeien. Als Leiden Law School reikt zij voortaan een Engelstalig master certificate uit waarin iedere verwijzing naar de hoogste eer ontbreekt. Geconstateerd wordt slechts dat de kandidaat is geslaagd voor het examenMaster of Laws in Law. Zo wordt het mysterie vervangen door een raadsel: Master of Laws in Law? Lezer, bedwing uw tranen.
