Een illusie armer Krakers en kunstenaars moeten wijken voor Haagse campus
Na twintig jaar komt er een einde aan De Illusie. Het Haagse kraakpand is verkocht aan de Leidse universiteit. ‘Het gaat om hele gezinnen die verplicht worden te verhuizen.’
DOOR VINCENT BONGERS In het hek voor het kraakpand en creatieve broedplaats De Illusie in Den Haag zijn roze bloemen gestoken. In een van de gangen van het pand staat een winkelwagentje met daarin een vintage synthesizer. Op een imposante berg vuilniszakken en containers op het pleintje voor het gebouw liggen resten van artistieke uitspattingen.
Het pand op de kruising Casuarie- en Schouwburgstraat is door de gemeente verkocht aan de universiteit Leiden die er het Campus Den Haag in gaat vestigen. Kort geleden kregen de bewoners en gebruikers van de rechter te horen dat ze het uiterlijk 29 april moeten verlaten. Anders gaat de politie over tot ontruiming. De bewoners, het gaat om rond de twintig mensen, hebben besloten om maar te vertrekken. Zo komt er een einde aan een tijdperk dat twintig jaar heeft geduurd.
Beeldend kunstenares Pietertje van Splunter, was er al vanaf het begin bij en had een atelier in de Illusie. Ze heeft een plank in haar hand. ‘Het zijn de laatste restjes’, zegt ze. ‘Het is wrang. Den Haag is een saaie ambtenarenstad en daar doen wij wat aan. Deze gemeente heeft zelfs “broedplaatssubsidies” en toch moeten wij weg. Het gaat om hele gezinnen die verplicht worden te verhuizen.’
Dat De Illusie steun kreeg van 35 grote en kleine culturele instellingen in Den Haag mocht niet baten. Aan een van de muren hangen uitgeprinte teksten van ondertekenaars van de petitie tot behoud van De Illusie. ‘Ik ben niet aan de universiteit Leiden afgestudeerd om het een belangrijk deel van Den Haag te zien vernielen’, schrijft alumnus Pieter Cornellissen.
Volgens ‘broedplaatshotemetoot’ Shireen van Dorp, die sinds 2004 in de Illusie woont, was het de ideale plek om nieuwe artistieke maar ook zakelijke initiatieven te ontwikkelen. ‘En dat kon echt van alles zijn. Zo is hier bijvoorbeeld het lunchcafé Baklust begonnen. Dat is echt een succes geworden. De bezoekers van de Duitse Kerk hier in de straat kwamen na de dienst hier na toe om wat te eten.’ Bunker Records bracht rauwe acid en gorgelende electroplaten van I-F, Legowelt en Unit Moebius uit. En typografiestudio Underware begon er. ‘Zij hebben de letters ontworpen voor het spandoek “een Illusie rijker” dat buiten aan de muur hangt. En dat allemaal zonder geld van de gemeente.’
Het gebouw was vroeger een dependance van ministerie van Buitenlandse Zaken. Een zware deur met grendel leidt naar ‘het archief’. Op de drie verdiepingen met balustrades van groen geverfd gietijzer in art-nouveau stijl werden vroeger dikke dossiers opgeslagen. Nu staan er draaitafels, een bak met platen en twee stevige witte speakers. Het zijn de overblijfselen van het laatste feest. ‘Het is een prachtige ruimte’, zegt Van Dorp. ‘Maar ook dit zal verdwijnen. Alleen de façade van het pand dat grotendeels stamt uit eind negentiende eeuw blijft overeind. De rest wordt gesloopt en verbouwd door de universiteit.’
Richard Visser was een van de groep krakers die in juli 1990 via een raam naar binnen klom. ‘We zaten net in het gebouw en waren op weg naar de notaris om onze “bewonersvereniging” officieel te laten registreren’, zegt Visser. ‘Toen bedachten we ons ineens dat we een naam nodig hadden. Dat was gewoon nog niet in ons hoofd opgekomen. Toen bedacht ik op het laatste moment ‘De Illusie’. Dat is wel typerend voor de hele geschiedenis.’ Van Splunter: ‘Nu zijn wij illusionisten, want we verdwijnen.’
Er is nog geen nieuwe locatie gevonden voor de kunstenaars. Onderhandelingen met met de gemeente verlopen moeizaam, zegt Van Splunter. ‘Het is al een half jaar dweilen met de kraan open.’ Donderdagavond is er een De Illusie uitvaartdienst compleet met rouwkrans.
