Langneuskoraalklimmer in een koraalwaaier. Kimbe Bay, Papua-Nieuw-Guinea
FOTO: Dos Winkel
Wat zwemt hier? Dos Winkel werd bekend door extreme close-up
Het gaat niet zo goed met de onderwerpen van onderwaterfotograaf Dos Winkel. Zondag houdt hij een lezing in Naturalis.
DOOR BART BRAUN De afgelopen jaren zijn onderwaterhuizen voor digitale camera’s steeds betaalbaarder geworden, en de duiksport steeds toegankelijker. Honderdduizenden mensen gaan te water met een fototoestel, en het internet loopt over van de onderwaterfotografie.
De overvloed maakt het des te duidelijker dat het nemen van een goede foto niet aan de apparatuur ligt, maar aan de fotograaf. Negentig procent van die foto’s is niet om aan te zien. Die tien procent die wel deugt, lijkt vaak ontzettend op elkaar. Slechts een enkeling slaagt er echt in om er een herkenbare eigen stijl op na te houden. De Brit Alexander Mustard. Espen Rekdal uit Noorwegen. En de Nederlander Dos Winkel.
De typische Winkel-foto is een extreme close-up, waarbij het soms zelf verrekte lastig is om te achterhalen wat er nu gefotografeerd is. Een vissenoog, de plooien van een reuzenmossel, of het vlekkenpatroon van een zakpijpje. Winkel neemt foto’s van vormen, geometrie, kleurschakeringen en patronen – de meeste anderen nemen alleen foto’s van beesten.
Winkel duikt al vijfentwintig jaar, en in die tijd is de onderwaterwereld er niet bepaald beter op geworden. Mangrovebossen worden weggekapt, koraalriffen kapotgebombardeerd, scholen overbevist en het interesseert vrijwel niemand wat, want de onderwaterwereld blijft voor de meeste mensen onzichtbaar. Winkel werd steeds meer een natuurbeschermer.
Zijn oudere boeken, waaronder de bestseller Another World, brengen de schoonheid van de onderwaterwereld in kaart en zijn een plezier om door te bladeren. Zijn nieuwste boek, Wat is er mis met vis?!, is dat zeker niet. Dat ligt deels aan de rommelige vormgeving, maar vooral aan de inhoud. Er is namelijk ontzettend veel mis met vis, volgens Winkel.
Visserij met boomkor-netten die als een tapijtbombardement op de zeebodem uitwerkt. Muren des doods waarin allerlei bijvangst, waaronder schildpadden en dolfijnen, een verstikkingsdood sterft. Haaienvinnen die drogen in de zon, voorzien van de opmerking dat het aantal haaien sinds de jaren tachtig met 90% is gedaald. Af en toe staat er een prachtige onderwaterfoto tussen, maar de thema’s zijn dood, verderf, uitputting, verspilling, vervuiling en ellende. Winkel is boos, en dan vooral op de overheden die hamert op hoe gezond vis is. Dat valt reuze mee, legt hij uit. Er bestaan ecologisch verantwoordelijke bronnen van visvetzuren, en daar zit in de regel een stuk minder gif in.
Komende zondag komt hij spreken in Naturalis, en het wordt geen vrolijk verhaal. Maar wel een verhaal met mooie plaatjes.
Dos Winkel, Schoonheid en bedreigingen van de onderwaterwereld Zondag 18 april, 13:30 Naturalis
Dos Winkel, Wat is er mis met vis?! – en wat u kunt doen, Uitgeverij Elmar, € 14,95
