De bubbel van Brussel Leidse alumni verzetten tegen koehandel in Brussel
Hoe Leids blijf je in Brussel? Mare liep een dag mee met een europarlementariër van D66 en de PVV. ‘Je moet hier alles opbouwen. Net zoals op een studentenvereniging.’
DOOR ARJEN VAN VEELEN Sophie in ‘t Veld, fractievoorzitter van D66 in Europa, komt kwaad de vergaderzaal uitgelopen. Het is 11 november en in het parlement is zojuist de val van de muur herdacht. Eregast was de voormalige Tsjechische dissident Václav Havel. Na zijn toespraak stond het hele parlement op voor een ovatie.
Heel het parlement? Neen. Vier van de zevenhonderd vijfentachtig leden bleven zitten. De delegatie van de PVV klapt niet voor Havel. En dat treft In ‘t Veld diep. De parlementariër bezigt een krachtterm. ‘Ik ben nu even heel emotioneel’, verontschuldigt ze. ‘Dat heet dan de Partij voor de Vrijheid. En wat hebben ze nu gedaan voor de vrijheid? Niets. En Havel - die man heeft vijf jaar in de gevangenis gezeten voor de vrijheid!’
Een kwartiertje eerder kwam een andere parlementariër boos de zaal uitgebeend. Dat was Daniël van der Stoep, nummer drie van de PVV. Hij was verbolgen omdat tijdens de herdenking van de val van de muur het Europese volkslied werd gespeeld. En zijn partij is fel tegen het bewieroken van Europa. ‘Zeggen ze dat Europa geen superstaat is, krijg je toch dat volkslied!’.
Van der Stoep (29) en In ‘t Veld (46) hebben beiden in Leiden gestudeerd. Daniël deed rechten (Europees en Internationaal); Sophie middeleeuwse geschiedenis. Daniël was lid van Minerva; Sophie van Quintus. Nu zijn ze allebei bevlogen europarlementariërs. Hun beider partijen wonnen flink bij de vorige verkiezingen (D66 van één naar drie; PVV van nul naar vier, plus nog een restzetel).
Het zijn politieke tegenpolen. Daniël vindt dat de Nederlandse burger veel te veel betaalt aan Brussel. Hij wil Europa beperken tot puur economische samenwerking. Sophie is juist eurofiel in hart en nieren. Ze droomt van een ‘Europa van waarden’ – een gemeenschap waar niet gekoehandeld wordt, maar waar gedeelde waarden centraal staan, zoals vrijheid van meningsuiting, homorechten en privacy. En ze ziet haar droom al een beetje werkelijk worden. ‘Europa is volwassen aan het worden’, zegt ze. Want Europa discussieert de laatste tijd over die gemeenschappelijke waarden. Zoals laatst, toen in Brussel werd besproken over schending van persvrijheid in het Italië van Berlusconi. En ze ziet ook aanzetten tot een ‘Europese publieke opinie’. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de Deense cartooncrisis of de inval in Irak. ‘Toen zag je in alle steden op dezelfde dag protesten.’
In ‘t Veld sprak die ochtend tijdens de vergadering van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE, de fractie waarbij D66 zich heeft aangesloten, net als de VVD). Het is een voorbereidende vergadering, om de standpunten te bepalen voor de plenaire bijeenkomst later die week. De kleine negentig fractieleden zitten in een amfitheater rond voorzitter Guy Verhofstadt, de voormalig Vlaamse premier.
Sophie, in een zilvergroen jasje, zit vooraan, prominent, vlak voor Verhofstadt. Ze draagt geen koptelefoon, want ze spreekt acht talen, en heeft de hulp van de tolken die de vergadering vanuit glazen hokjes volgen nauwelijks nodig.
Op de agenda die ochtend: de verkiezingen in Honduras, namaakproducten, Afghaanse asielzoekers, piraterij in de Golf van Aden, visumproblemen voor Bosniërs.
Sophie neemt enkele malen het woord, maar wordt echt fel als het gaat over wie de nieuwe president van Europa moet worden (en wat dat eigenlijk is, president van Europa). Ze houdt een gloedvol betoog tegen de gang van zaken. ‘The election of a new pope is even more transparent’, zegt ze. De zaal is het roerend met haar eens.
Na afloop van de vergadering gaat In ‘t Veld lunchen met twee jonge D66’ers. ‘Momentje hoor, even neuspoederen’, zegt ze, voordat ze de lift in stapt naar de kantine. Voor haar doen is dit een rustige dag. ‘Normaal ontdek ik om vier uur ‘s middags pas dat ik nog niet ontbeten heb.’
In de lift treft ze Guy Verhofstadt. Die informeert naar de politieke situatie in Nederland. In een minuutje schetst Sophie een toekomstscenario waarin de Nederlandse politiek polariseert en coalitievorming na de komende verkiezingen wel eens heel lastig kan worden. Guy knikt.
‘Verhofstad doet het erg goed’, zegt In ‘t Veld even later bij de lunch, in een kantine helemaal bovenin het parlementsgebouw, met fraai uitzicht over Brussel. ‘Hij hoeft zich niet meer te bewijzen.’ Ze praat nog even door over de vaderlandse politiek. Eerder die week noemde Alexander Pechtold Wilders een racist. Daar kwam ophef over. Sophie begrijpt dat niet: ‘Als je Wilders geen racist meer mag noemen, wie dan wel?’ Zoals ze ook haar collega Barry Madlener, lijsttrekker van de PVV, niet begrijpt. ‘Het is een heel aardige man, totdat hij over de islam begint.’ In Brussel kan ze van een afstandje naar Nederland kijken. En dat stemt soms somber. ‘Ik heb het idee dat Nederland aan het afglijden is.’
Later die dag, elders in het gebouw, op de werkkamer van Daniël Van der Stoep. Op zijn bureau ligt een presse papier met een citaat van president Reagan. Een souvenir uit Amerika. ‘We will always remember/We will always be proud/We will always be prepared/So we may always be free’
Als Leids student was Daniël lid van het CDA. Net als zijn vader, trouwens, die CDA-statenlid is voor de provincie Zuid Holland. Maar Daniël raakte vervreemd van de partij. Hij is rechts in hart en nieren. Zo vindt hij dat VVD’er en oud-Minervaan Hans van Baalen ‘iemand die met de communisten meestemt. ‘De VVD stemt vol overgave mee met de linkse, progresieve, pro-Europese ALDE fractie.’
Na zijn afstuderen, begin 2008, stapte hij over naar de PVV. Aanleiding was dat het CDA voor een generaal pardon was. Bij de PVV kon Van der Stoep meteen aan de slag als beleidsmedewerker van Hero Brinkman. Na een half jaar belandde hij in een talententklasje voor de Europese verkiezingen. Tot zijn verbazing zette Wilders hem op de derde plek. En de PVV haalde vijf zetels – even veel als het CDA.
Zo komt het dat hij, koud afgestudeerd, Europarlementariër werd voor de PVV. Zijn bagage uit Leiden is hier nuttig. Hij wijst op de studieboeken Europees recht die op zijn werkkamer in de kast staan. Maar ook zijn Minerva-tijd helpt. ‘Als eerstejaars bij een studentenvereniging moet je alles ook helemaal opbouwen. Zo was het ook die eerste maanden in Brussel.’ Van bedreigingen o.i.d. heeft Van der Stoep geen last gehad, zegt hij. ‘Geert is een hele hoge boom die de meeste wind vangt. Voor de rest is het een verwaarloosbaar risico. En ik ben professioneel politicus. Het hoort er bij.’
Brussel is een bubbel weet de parlementariër. ‘En binnen die bubbel geeft men elkaar cadeautjes en knuffelt men elkaar dood. We zijn hier nog maar net, maar ik kan er nu al een heel boek over schrijven.’ En Brussel smijt geld over de balk, daar is Van der Stoep van overtuigd. De PVV-leden storten daarom hun maandelijkse onkostenvergoeding van ruim vierduizend euro terug – op 400 euro na, die ze gebruiken om telefoonkosten te dekken. ‘De parlementariërs beslissen over hun eigen begroting. En alle begrotingen zijn gestegen. Dat vind ik onverkwikkelijk.’
Een maand geleden hield hij in Straatsburg, voor een publiek van zo’n zevenhonderd parlementariërs, zijn maiden speech. Hij sprak over de ‘de schandalige Eurofiele droom’, die de ‘loonstrookjes leegvreet’ van de Nederlandse burger. Hij zei: ‘Solidariteit wordt dat genoemd. Pure diefstal is het.’ Zijn favoriete metafoor: ‘De Nederlandse burger is de pinautomaat van Europa’.
Hij schreef de rede zelf. Speechen vindt hij ‘het mooiste dat een politicus kan doen.’
De PVV heeft zich in Europa niet aangesloten bij een fractie - net als trouwens het Vlaams Belang, het Front National en de Liga van Poolse Gezinnen. Zet de partij zich daarmee buitenspel? Onzin, vindt Van der Stoep. De partij zit bijvoorbeeld precies in de commissies die ze wilden hebben. De begrotingscommissie, bijvoorbeeld, en Turkije. ‘Al onze belangrijkste verkiezingsbeloften kunnen we inlossen.’ De PVV staat bekend als een anti-islam partij. Ziet hij dat zelf ook zo? Van der Stoep heeft het liever over geldverkwisting.
‘De PVV is een common sense partij. Wij constateren bijvoorbeeld dat Nederland de grootste netto-betaler is. Dus willen we geld terug. Nu moet in Nederland de aow naar zevenenzestig terwijl Europa met ons geld investeert in toerisme aan de Baltische zee. Nu is er niks mis met de Baltische zee, maar ze mogen dat daar lekker zelf gaan betalen. Stel je hebt een jaarclub en er is altijd iemand die continu voor alles opdraait. Dat is strontvervelend. Dan zeg je ook: nu wordt het tijd dat anderen gaan betalen.’
Terug naar Václav Havel. Waarom stond de PVV die middag niet op voor de dissident? En was dat van te voren afgesproken? ‘Dat Sophie in ‘t Veld daar verontwaardigd over is, interesseert me niet. Ze moet goed opletten en dat doet ze niet. Toen hij werd aangekondigd, hebben we gewoon geklapt. Hij was een heel belangrijk man, waar ik groot respect voor heb. Maar hij hield een enorm eurofiel verhaal. Je gaat toch niet uitbundig klappen bij een pro-europa verhaal als je zelf een andere mening hebt?’
