‘Studenten lenen zich al de nootjes’ Studiefinanciering op de helling
De politieke partijen zijn verdeeld over het afschaffen van de basisbeurs, bleek dinsdagavond in de Tweede Kamer. VVD wil een sociaal leenstelsel, GroenLinks pleit voor een studieloon en studietaks.
DOOR VINCENT BONGERS De VVD wil graag een sociaal leenstelsel. ‘De studiefinanciering wordt in ons plan omgezet in een lening, die studenten na hun afstuderen tegen een lage rente, inkomensafhankelijk kunnen terugbetalen’, zei onderwijswoordvoerder Halbe Zijlstra. ‘Dan mag je ook wel in je eigen toekomst investeren. Op deze manier wordt benadrukt dat een studie een investering in de eigen toekomst is. We behouden het wettelijke collegegeld. De staat blijft driekwart van een studie betalen. De miljard euro die we besparen op de studiefinanciering, kunnen we rechtstreeks investeren in het hoger onderwijs.’
In het bestaan van leenangst onder studenten gelooft Zijlstra niet. ‘Studenten lenen zich nu al de nootjes. Maar dan voor iPods en televisies. Dan kunnen ze beter lenen voor hun studie.’
‘Wij willen het liever over de inhoud hebben ’, zei Marianne Besselink van de PvdA. ‘We willen dat Nederland gaat behoren tot de top vijf op het gebied van onderwijs. We hebben dan ook een lijstje met voorstellen ingediend bij de minister om dat te bereiken.’
Er zijn nu 20 heroverwegingscommissies bezig met het analyseren van de mogelijkheden. De PvdA wil het discussie over waar het geld vandaan moet komen voor de maatregelen pas tijdens het debat over de heroverwegingen voeren.
Ministers en partijgenoten Wouter Bos van financiën en Ronald Plasterk van onderwijs lieten eerder weten dat een sociaal leenstelsel een interessante optie is.
D66 houdt alle opties nog open. Maar wil dat er zeker niet wordt bezuinigd op het onderwijs. Boris van der Ham wees wel op de risico’s van het sociale leenstelsel. De maatregel moet niet drempelverhogend werken.
GroenLinks kamerlid Tofik Dibi wil een studieloon en studietaks invoeren. (zie interview op deze pagina)
De grootste coalitiepartij, het CDA, heeft nog geen keuze gemaakt. Wel heeft onderwijswoordvoerder Jan Jacob van Dijk bezwaren tegen de studietaks en het leenstelsel. ‘De taks vind ik geen goed idee’, aldus Van Dijk. ‘We hebben een progressief belastingsysteem. Hoger opgeleide mensen betalen vaak al meer belasting.
En het sociaal leenstelsel dat de VVD wil, is niet echt sociaal, vindt Van Dijk. ‘We willen dat het hoger onderwijs toegankelijk blijft voor alle groepen. Langs die meetlat zullen we de voorstellen van andere partijen en de heroverwegingscommissies leggen. Wel vindt Van Dijk dat ‘geen enkel systeem heilig is.’
De SP is faliekant tegen de plannen van de VVD. ‘In een rechtvaardig stelsel betalen mensen met een hoger inkomen meer belasting, aldus Jasper van Dijk. ‘De studiefinanciering is daarmee een voorschot dat je later in de vorm van belasting terugbetaalt. En iedereen betaalt mee, omdat iedereen profiteert van goede leraren, rechters en artsen. Merkwaardig dat zoveel partijen deze verworvenheid zo makkelijk op de helling zetten.’
Martin Bosma van de PVV vond dat op elke school een Nederlandse vlag moet wapperen. Maar het is verder onduidelijk wat de partij wil met de studiefinanciering.
‘We vinden dat de overheid de verantwoordelijkheid op zich neemt om te zorgen dat iedereen met betrekkelijk rust kan studeren’, zegt Gerard Oosterwijk, voorzitter van studentenvakbond LSVb.
‘Natuurlijk willen we graag de studiefinanciering, die al aan de lage kant is, behouden. Mocht dat niet lukken dan zitten er aan het leenstelsel wel erg veel negatieve kanten. Studenten hebben nu al een bijbaan nodig om rond te komen. Daar komt dan nog een zware lening bij. Het wordt moeilijker voor kwetsbare groepen om te gaan studeren. En dat wilden we nu juist zo graag.
47 Procent van de Nederlanders is nu hoog opgeleid. Het zou zonde zijn als dat getal terugzakt door een leenstelsel. Het plan van Dibi klinkt een stuk aantrekkelijker. Maar we willen eerst de politieke discussie afwachten voordat we met een alternatief plan komen’.
