Leidse archeologen vonden in de buurt van Oss een vorstengraf dat dateert van 600 jaar voor Christus, de vroege ijzertijd.
Docent archeologie Richard Jansen. Wat is er gevonden?
‘Het gaat om een vondst gedaan vlakbij de grootste grafheuvel in Nederland. Die heuvel is al 1933 ontdekt en maakt onderdeel uit van een heel dodenlandschap: 300 meter ten oosten is bijvoorbeeld een gebied met acht grafheuvels. Daar hebben we in 2004 al onderzoek gedaan. Maar toen konden we vanwege de aanwezigheid van een dassenburcht niet graven. Dat kon in 2007 wel. De heuvel heeft een diameter van ongeveer 40 meter en was tussen de een á twee meter hoog. Toen vonden we een urn met de asresten en naar wat bleek een groot aantal kleine bronzen voorwerpen.’
Was het lastig om de voorwerpen uit de grond te krijgen?
‘Het leek wel een aflevering van de televisieserie Crime Scene Investigation. De voorwerpen lagen in zandgrond. Dat is niet echt ideaal voor de conservatie van bronzen materialen. Ze waren heel broos en kwetsbaar. Als we ze ter plekke, stuk voor stuk, uit de grond hadden gehaald, was er niets van overgebleven. Toen is er voor gekozen om blokken uit de grond te halen en die te vervoeren naar een laboratorium in Roermond. Het waren er in totaal vijf die met een graafmachine in een vrachtwagen zijn geladen. In het lab zijn ze met röntgenapparatuur gescand en toen bleek dat er 525 minuscule bronzen voorwerpen in zaten. Die zijn er heel voorzichtig uit gehaald en geconserveerd. Het onderzoek gaat nog door. Maar nu worden de materialen tentoongesteld en wordt er een boek over het graf gepresenteerd.’
Wat zijn het eigenlijk?
‘Het gaat om krammetjes van een paar centimeter groot met een vertinde kop. Die dienden als versiering van een leren leidsel voor een span paarden. Het leer is verbrand tijdens de crematie. De krammetjes zijn overgebleven. Het is een unieke vondst in Nederland. Ook in het buitenland is er niet vergelijkbaars gevonden. In deze periode was het helemaal niet gebruikelijk om iemand te begraven met veel giften. Het is vooral ook interessant omdat het ons inzicht geeft over de gemeenschap in het gebied. Het is nu nog duidelijker geworden dat er wel degelijk leiders waren in een gemeenschap die op het eerst gezicht vrij egalitair leek. Uit deze vondst blijkt dat er wel grote verschillen waren. Het is echter volstrekt onduidelijk om wie het hier gaat. We weten alleen dat het een man was van tussen de 25 en 40 jaar, die kennelijk belangrijk was.’
Kunnen we nog spectaculaire vondsten verwachten?
‘Waarschijnlijk niet. Na de ijzertijd is men opgehouden met het begraven op deze specifieke plek . In de buurt van de heuvels zijn nog wel skeletten gevonden die dateren uit de Dertiende- en Veertiende eeuw. Het gaat om mensen die zijn opgehangen. Die werden begraven in niet gewijde grond. Galgen werden regelmatig op oude grafheuvels geplaatst. Dan vielen ze extra op. Mensen die op de weg richting Oss liepen, kregen zo een waarschuwing mee: ‘Welkom in onze stad. Maar hou je aan de regels.’
