Over het werk van de Leidse wetenschappers Bob de Graaff en Jaap van Donselaar ontstond deze week politieke en journalistieke ophef. Opvallend, want hun conclusies over het extreemrechtse gehalte van Geert Wilders zijn al een jaar bekend.
‘Geert Wilders ondermijnt de democratie’ kopte de Volkskrant afgelopen weekend. De PVV zou de sociale cohesie en democratie ondermijnen en radicalisering in de hand werken. Ook zou Wilders extreemrechts zijn. Deze bevindingen waren gelekt door anonieme bronnen binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat om een onderzoek naar radicalisering had gevraagd.
Drie wetenschappers schreven dit nog niet gepubliceerde rapport. Terrorisme-expert en hoogleraar Bob de Graaff en Jaap van Donselaar, universitair hoofddocent bij bestuurskunde zijn beiden verbonden aan de Leidse universiteit. Radicaliseringsonderzoeker Hans Moors is verbonden aan de Universiteit van Tilburg. Moors, die summier de pers te woord staat, krijgt ondertussen haatmails en doodsbedreigingen.
Ondanks herhaalde verzoeken konden de Leidse wetenschapper niet bereikt worden door deze krant. Ook in andere media deden zij er het zwijgen toe. Het artikel zorgde voor een heftige nasleep waarbij D66-voorman Alexander Pechtold zich gestaafd voelde in zijn kwalificering van Wilders als racistisch en extreemrechts politicus. Wilders noemde Pechtold daarop een handlanger van de moordenaar van Theo van Gogh.
De commotie is opmerkelijk want Van Donselaar en de Graaff publiceerden al vorig jaar november hierover in de Monitor Racisme & Extremisme. Bij verschijnen zei Donselaar in Mare: ‘Kenmerken van het extreemrechts zijn ondermeer een positieve oriëntatie op het eigene, een afkeer van het vreemde en de gevestigde politiek, en een hang naar het autoritaire.’
Rapport was slechts een ‘invuloefening’
Van Donselaar, vorig jaar in Mare: ‘Dat zijn die facetten die allemaal in meer of mindere mate terug te vinden zijn bij de PVV. Maar als je kijkt naar antisemitisme, dan ontbreekt dat helemaal bij de PVV.’ ‘Met veel mitsen en maren’ kon de partij als extreemrechts gekenmerkt worden, vond Van Donselaar.
Gevraagd of hij de partij ook racistisch beschouwde, zei hij: ‘Als PVV’er zegt dat de Antillen schurkenstaten zijn of een natuurramp als een tsunami vergelijkt met de komst van moslimmigranten, dan moet ik niet lang nadenken of dat een racistische uitspraak is.’
De monitor is een samenwerkingsverband van de Anne Frank Stichting en de Leidse universiteit. Moors zei deze week in NRC Handelsblad dat rapport dat medio december naar de Tweede Kamer wordt gestuurd, een ‘invuloefening’, en een ‘geactualiseerde versie’ van dit rapport.
De Graaff schreef in de monitor: ‘Het is ook hoog tijd dat stilgestaan wordt bij de vraag of we een maatschappij wensen waarin we elkaar voortdurend de al dan niet radicale nieren proeven, mentale detectiepoortjes opstellen en bij elke vorm van non-conformisme de politie inschakelen. Als we dat niet gauw doen, zou het straks weleens te laat kunnen zijn.’
Dat minister Ter Horst bezwaar zou hebben tegen de extreemrechts’ als kenmerk van Wilders wordt door haar tegengesproken. Eerder zei Moors dat er binnen het ministerie onduidelijkheid was over deze term. ‘De definitie van het ministerie is onduidelijk, niet heel precies. Dan zou zelfs Voorpost (volksnationalistische beweging die de Groot-Nederlandse gedachte aanstreeft, red.) niet tot extreem-rechts moeten worden gerekend, omdat de beweging zich niet met geweld tegen mensen richt,’ aldus Moors in de Volkskrant.
