Vrijwilligers willen geen feestjes Psycholoog raadt organisaties af te benadrukken dat ze zo succesvol zijn
Het besturen van je studentenvereniging, collecteren of ‘maatje’ zijn voor een eenzame oudere. Iedereen vindt het een goede zaak. Maar hoe krijg je mensen zo ver?
DOOR MIRJAM RAVENSBERGEN Een succesvol bedrijf, een mooi salaris en een positieve bedrijfscultuur zijn goede prikkels om aan de slag te gaan. Maar hoe krijgt een vrijwilligersorganisatie mensen zo ver om onbetaald werk te verrichten? En als je ze eenmaal hebt, hoe hou je ze dan tevreden? Het waren die vragen die aan de basis lagen van het proefschrift Managing the Volunteer Organization van psycholoog Edwin Boezeman.
Samen met zijn promotor Naomi Ellemers, hoogleraar in de sociale en organisatiepsychologie, deed hij onderzoek onder een kleine negenhonderd vrijwilligers. Een vrijwilliger pur sang is Boezeman niet. ‘Ik heb ooit kinderpostzegels gelopen, verder niets.’
Waar komt dan uw idee voor dit onderzoek vandaan?
‘Het was de bedoeling dat ik bij het Rode Kruis onderzoek zou doen voor mijn scriptie omdat het management niet precies wist hoe ze vrijwilligers moesten coördineren. Uiteindelijk deed ik daar niets, ze waren bang dat ik de vrijwilligers zou wegjagen. Als je als enge onderzoeker komt met de vraag “Hoe lang wil je nog vrijwilliger blijven?” , breng je mensen mogelijk op een idee. Op dat moment realiseerde ik dat er vrijwilligersorganisaties zijn die wat goeds willen doen voor de maatschappij, maar simpelweg niet weten hoe ze met hun vrijwilligers moeten omgaan. Bovendien is in de organisatieliteratuur weinig bekend over werving, behoud en het tevreden houden binnen vrijwilligersorganisaties. Dus toen dacht ik, dan ga ik het wel doen.’
Geen salaris of flitsende carrière in het verschiet, hoe krijgt een vrijwilligersorganisatie mensen toch geïnteresseerd?
‘Onder in totaal 871 vrijwilligers hebben we gevonden dat trots en respect essentieel zijn. Het trotse gevoel krijgen ze wanneer ze zien dat de doelgroep die ze beogen te helpen, daadwerkelijk geholpen wordt en dat zij degenen zijn die daar hun steentje aan bijdragen. Ik raad organisaties af te zeggen dat de organisatie succesvol is. Dat werkt averechts. Als aspirant-vrijwilligers te horen krijgen dat bijvoorbeeld daklozenorganisaties het goed doen, krijgen ze het idee niet meer nodig te zijn en dat is jammer.’
Hoe zorg je dat het geworven zieltje blijft plakken?
‘Om vrijwilligers te werven en te behouden is het belangrijk ze te vertellen over het nut van het werk. Ze duidelijk maken dat ook zij belangrijk zijn en dat ze in probleemgevallen op ondersteuning kunnen rekenen. Dat draagt bij aan het gevoel voor waardering. Het nut kan de organisatie laten zien door bijvoorbeeld te wijzen op hoeveel daklozen worden geholpen.
Daklozen zijn niet altijd de meest makkelijke mensen om mee om te gaan voor vrijwilligers. Dan moet je er als organisatie voor zorgen dat ze hun verhaal kwijt kunnen, dat er rekening wordt gehouden met de hun gevoelens.’
Feestjes en salarisverhogingen stellen betaalde werknemers snel tevreden, hoe doe je dat bij vrijwilligers?
‘Om de tevredenheid te bevorderen doet de organisatie er goed aan de vrijwilligers veel zelf te laten bepalen en ze verbondenheid met anderen te laten ervaren. Dit laatste is voor veel organisaties moeilijk. Vrijwilligerswerk is geen negen-tot-vijfbaan. Collectanten gaan bijvoorbeeld een keer per jaar aan de slag. Het organiseren van feestjes werkt dan niet. Het uitgeven van een vrijwilligersblad, waarin belangrijke gebeurtenissen aan de orde komen kan hierbij wel helpen.’
‘Hoe MADD ben jij?’, zo luidt de slogan van MADD. MADD (Make a Difference Day) is het evenement voor vrijwillige inzet. De festiviteit wordt dit jaar voor de derde keer in Leiden georganiseerd en vindt plaats aanstaande vrijdag en zaterdag 21 maart. MADD wil belangeloze inzet in het zonnetje te zetten. Mensen kunnen proeven van het vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld tijdens een High tea met ouderen, het opleuken van speeltuinen, spannende verhalen voorlezen in verzorgingscentra of helpen bij de workshop maskers maken. Wie mee wil doen, kan zich individueel of met collega’s of jaarclub inschrijven www.maddleiden.nl.
