Kraken vereist doorzettingsvermogen ‘Maar je verandert vanzelf in klusjesman en juridisch deskundige’
Het huis is bitterkoud. Het toilet wordt doorgespoeld met grachtenwater. Een windmolen op het dak zorgt voor stroom. Mare ging op bezoek bij Leidse student-krakers. ‘We proberen buiten het kapitalistische systeem te leven.’
DOOR VINCENT BONGERS De metalen voordeur van de uit rode bakstenen opgetrokken villa is roze en groen geverfd. Aan de buitenmuur hangt een roodzwarte vlag. Op het dak staat een windmolentje. De deurbel wordt geflankeerd door met viltstift aangebrachte pijlen en anarchietekens. In het pand ergens aan de Haarlemmer Trekvaart wonen vier krakers. Het precieze adres willen de ze liever niet in de krant, vanwege ‘het gevaar van acties van neo-nazi’s.
Drie van hen zijn op deze zaterdagochtend thuis. Robbert* is 25 en studeerde tot voor kort culturele antropologie in Leiden maar is overgestapt naar de Amsterdam. ‘Al volg ik nog wel wat vakken in Leiden.’ Tweelingbroer Floris studeert in Utrecht en André (30) is op dit moment werkloos. ‘Ik ben onder andere hovenier geweest’, zegt André. ‘Ik heb in ieder geval nog nooit een uitkering aangevraagd. Hij is net terug uit Barcelona. Een stad met een grote traditie op het gebied van het kraken en anarchisme. ‘Ik heb daar een paar maanden in kraakpanden gewoond. Kraken is verboden in Spanje. Ik was nog geen 24 uur in Barcelona en werd al van mijn bed gelicht.’
Een gaskachel zorgt voor de een aangename warmte in de slaapkamer van Robbert. Een aantal ruiten is met plastic bedekt. In de andere vertrekken is het bitter koud. ‘We hebben niet voor niets dikke truien aan’, zegt Floris. Hij draagt olifantenpantoffels. ‘We komen uit een typisch VPRO-nest’, zegt Floris. ‘Al vrij jong zijn we bewust geworden van de maatschappij om ons heen.’ ‘Onze ouders komen elke week langs’, aldus Robbert. ‘Ze hebben er geen problemen mee.’ Ook de familie van André heeft geen bezwaren.
‘Kraken is een sociale beweging’, zegt Robbert . ‘Dat is het in ieder geval voor ons. We proberen zoveel mogelijk buiten het kapitalistische systeem om te leven. Je kunt ons het beste beschrijven als anarchisten.’
‘Iedereen heeft recht op onderdak’, zegt Floris. ‘Er is veel leegstand die onder andere wordt veroorzaakt door speculatie van eigenaren.’ Veel sociale woningbouw is verdwenen, zegt hij. ‘In het huidige maatschappelijke systeem is het niet mogelijk om iedereen de kans te geven op goed huisvesting.’
‘Er zijn in deze regio hele volksbuurten verdwenen’, zegt André. ‘En daar is weinig voor in de plaats gekomen voor mensen met een laag inkomen.’
Robbert: ‘Dit huis heeft behoorlijk veel brandschade en zou gesloopt worden om plaats te maken voor een appartementencomplex. Dat project ligt al jaren stil. Het is zonde dat er dan geen gebruik wordt gemaakt. Dus zijn wij er gaan wonen. We hebben woningbouwcorporatie Portaal, de eigenaar van het pand, gebeld en simpelweg gezegd dat we het huis hebben gekraakt. Ze namen het voor kennisgeving aan.’
De krakers zijn niet blij met anti-kraakbureaus. ‘Zij maken het mogelijk voor eigenaren om hun asociale beleid voort te zetten’, zegt Floris. ‘Je bent ook behoorlijk rechteloos als anti-kraker. Als kraker kun je je nog beroepen op huisrecht.’
‘Het huis naast ons, dat op de monumentlijst staat, is antikraak’, zegt Robbert. ‘Er zit personeel van het bouwbedrijf JoBo. Zij fungeren eigenlijk als een soort knokploeg van Portaal. In het begin gaf dat wel enige spanning en ze probeerden ons te intimideren. Maar ondertussen zijn de verhoudingen redelijk normaal. Ze hebben ons zelfs al wat advies gegeven om inbraak te voorkomen.’ ‘Twee van de vier van de bewoners zeggen ons inmiddels gedag’, zegt Floris. ‘Al is het nog een beetje een koude oorlog.’
Volgens de krakers loopt in de meeste gevallen het contact met de eigenaar redelijk goed. ‘De meeste krakers vertrekken als de eigenaar daadwerkelijk iets me de panden of de grond wil doen’, zegt Robbert. ‘Als het tot ontruimingen met politie komt, heeft dat vaak te maken met de geschiedenis van het pand. Het kan bijvoorbeeld in bezit zijn van een beruchte speculant of het werd door criminelen gebruikt.’
Het vereist wel enige doorzettings- en improvisatievermogen. ‘Elke dag kom je wel dingen tegen die je moet oplossen’, zegt Floris. ‘Je wordt vanzelf deskundige op allerlei gebieden: van juridische kwesties tot klussen. Mocht je informatie of materiaal nodig hebben, dan kennen we genoeg collega-krakers die ons helpen.’
‘Toen we hier kwamen was het een rommeltje. Metalen platen voor de deur, kapotte ruiten en geen gas en elektriciteit’, zegt Robbert. En ook geen waterleiding. Wie het toilet wil doorspoelen moet een emmer water uit de aan de tuin grenzende Haarlemmer Trekvaart halen. ‘We hadden eerst watercontainers maar die begonnen te lekken’, zegt Robbert. ‘Nu vervoeren we water in flessen. Douchen kan natuurlijk ook niet in de villa en zal dus ergens anders moeten gebeuren.
Over de aanschaf van elektriciteit is pittig vergaderd. ‘Tot diep in de nacht’, zegt André. ‘Maar als je wilt klussen met power tools is het toch wel makkelijk om stroom te hebben.’ De windmolen op het dak is aangesloten op een accu en levert genoeg stroom voor 3 Watt led-lampjes maar niet voor een boormachine. ‘Uiteindelijk heb ik het er met hulp van Floris door heen weten te drammen. Groene stroom, zegt André. Het was geen probleem om elektriciteit te regelen. ‘Het standpunt van Nuon is: Als je maar betaalt, leveren we’, zegt Robbert.
* Deze voornaam is gefingeerd. De andere krakers noemen om verschillende redenen liever niet hun achternaam. Ook vermoeden dat diverse instellingen dossiers over hen aanleggen. Ook is er een veiligheidsaspect aan verbonden. Vaak zijn de krakers betrokken bij antifascistische activiteiten.
Dit is de eerste aflevering van een tweeluik over goedkoop wonen. Volgende week: op bezoek bij de anti-krakers.
Uit de handleiding: Veel post? Spinnenwebben?
Bedenk goed van te voren waarom je een bepaald pand wil kraken. Zorg ook dat je op de hoogte bent van je rechten. Als een pand langer dan een jaar leeg staat, kun je niet gauw strafrechtelijk worden vervolgd. Zie artikel 429 van het Wetboek van Strafrecht.
Op dit moment gebeurt er veel op het gebied van regel- en wetgeving rond kraken. Een door het CDA, VVD en ChristenUnie wetsvoorstel tot een algemeen verbod op kraken, is door de Raad van State van een negatief advies voorzien. Het nut en noodzaak van het verbod is volgens de Raad onvoldoende aangetoond. Verscheidene rechters hebben recentelijk bepaald dat panden niet langer op grond van het strafrecht mogen worden ontruimd.
Wie is de eigenaar van het pand? De gegevens zijn onder andere te vinden in het Kadaster: www.kadaster.nl
Kijk goed of een pand echt leeg staat. Ligt er veel post? Spinnenwebben? Wordt het pand als opslagruimte gebruikt? Als dat laatste het geval is, loop je een grotere kans op ontruiming.
Ga met de buurt praten. Leg uit welk pand je hebt gekraakt en vertel waarom je dit hebt gedaan.
Als je eenmaal in het huis zit. Bevestig dan snel een nieuw slot op de deur. Dat is niet alleen om het gekraakte huis te beveiligen tegen inbraak: met een eigen sleutel in de hand sta je sterker.
Zorg meteen voor een kraakset: tafel, bed en stoel. Zo maak je duidelijk dat je de intentie hebt om in het pand te gaan wonen.
Neem contact op met de eigenaar. Vertel dat het pand gekraakt is en waarom je dat hebt gedaan.
