Alle kleding moet uit Toneelgroep Al Dente wil zich niet beperken door broeken en blouses
Circus Mrozek, de nieuwe voorstelling van toneelgroep Al Dente, bespot falende ideologieën. Om één grote knuffelde wereld te worden moet ook het publiek uit te kleren. Desnoods onder dwang.
DOOR VINCENT BONGERS Een duidelijk nerveuze journalist interviewt onderwereldfiguur ‘racket baby’. De criminele zuigeling, compleet met fopspeen en modieuze zonnebril, wordt geflankeerd door zijn lijfwacht Snoopy. Een meedogenloze hitman die zijn slachtoffers bij voorkeur omlegt met een katapult.
In het werk van de relatief onbekende Poolse schrijver en theatermaker Slawomir Mrozek (1930) kan het allemaal. In het stuk Circus Mrozek of de teckel op het dressoir speelt de Leidse amateurtoneelgroep Al Dente onder regie van Jos Nijhof scènes die zijn gebaseerd zijn op Mrozeks’ absurdistische en maatschappijkritische teksten.
Het publiek wordt om de oren geslagen met bizarre types en grappige situaties. De zes acteurs rennen en vliegen over het podium, vullen elkaars zinnen aan en vallen elkaar in de rede. Maar Al Dente schiet niet met lukraak met hagel hopende dat er tussen een grote hoeveelheid opzetjes een paar briljantjes zitten. De meeste scènes zijn gewoon raak.
Deze dynamische aanpak heeft ook een nadeel. Als het lot van een van de personages je aangrijpt, verdwijnt deze razendsnel weer van het toneel. Toch weten de acteurs door hun energieke spel de aandacht vast te houden in deze ‘anti-ideologische menagerie.’
De teksten van Mrozek spotten met onvolkomenheden van mens en maatschappij. Vooral de communistische ‘heilstaat’ moet het ontgelden. Partijbonzen maken de dienst uit en wringen zich in steeds vreemdere bochten om hun macht te behouden, bijvoorbeeld in een schrijnende scène waarin een meteoroloog van de ‘hoogste autoriteiten’ niet mag berichten over slecht weer.
Het falen van ideologieën is één van de onderliggende thema’s in Circus Mrozek. In een treffende scène legt Al Dente de vinger op de zere plek. De acteurs moedigen elkaar en het publiek aan om echt vrij te worden. Alle kleding moet uit. We moeten elkaar accepteren zoals we zijn. Broeken, overhemden, blouses en rokken beperken ons. Een grote knuffelende wereld moeten we worden. Maar dan verandert de toon. Als niet iedereen wil meedoen dan moet ‘de één de ander maar dwingen om naakt te zijn.’ Een idealistische droom wordt een nachtmerrie.
De personages in Circus Mrozek worden vaker van hun illusies beroofd. In een tragikomische sketch koopt de eigenaar van een dierentuin een opblaasbare rubberen olifant in plaats van een levend exemplaar. Zodat de rest van het geld kan worden gebruikt voor ‘het bouwen van een raketbasis of het opknappen van een bezienswaardig gebouw’.
Twee werknemers van de menagerie zijn verantwoordelijk voor het opblazen, een karwei dat flink tegenvalt. Uiteindelijk vullen ze uit noodzaak de olifant maar met gas. Het nepdier zweeft de volgende dag voor de ogen van een groep bezoekende scholieren weg. De verveelde tieners verliezen zo het geloof in het bestaan van de olifant. Met als gevolg dat ze weldra hun studie verwaarlozen en waarschijnlijk nu bushokjes slopen.
Al Dente: Circus Mrozek of de teckel op het dressoir Theater De Ware Liefde 6, 7, 12 t/m 15 nov om 20.30 u en 9 nov om 15 u, € 11 www.aldente.nl
