Biograaf Onno Blom met weduwe Karina Wolkers op opening van de tentoonstelling
FOTO: Taco van der Eb
‘Museumratje’ toont supernudistenkamp
Schrijver-schilder Jan Wolkers kwam als scholier vaak gluren naar de werken in de Lakenhal. Nu toont een tentoonstelling hoe vervlochten zijn leven en werk was met dit museum.
DOOR ARJEN VAN VEELEN Krijgt Jan Wolkers een eigen museum in Leiden? Volgend jaar neemt de gemeente daarover een besluit. Maar waarom het niet gewoon laten zoals het sinds zondag is in museum De Lakenhal? Daar is nu een Wolkers-tentoonstelling te zien. Zijn oeuvre is in de vaste collectie uitgezet. Rembrandt naast Wolkers; daar kikkeren ze allebei van op.
Als scholier ging Wolkers vaak gluren naar de oude meesters in De Lakenhal. Thuis werd hij ‘museumratje’ genoemd. Ratje werd beeldhouwer en schrijver. Wat hij zag in de Lakenhal, kwam terug in zijn werk.
Zoals in zijn roman De walgvogel. De protagonist wil Lien verleiden om naakt te poseren. Hij troont haar naar De Lakenhal en zet haar voor Het laatste oordeel, een drieluik van Lucas van Leyden. Een ‘supernudistenkamp’, schrijft Wolkers, waar ‘de zondaars maar vooral de zondaressen’ door duivels de hel in werden gesleurd. ‘Lien was erdoor verbijsterd’.
De hele passage is nu te lezen naast het schilderij van Van Leyden. De tekst verleidt de bezoeker nog eens te kijken naar het schilderij, naar de duivel met z’n ‘hangtiet’ en z’n tepel ‘als een augurk’.
Wolkers’ teksten voeren de bezoeker door het pand. Bij de heftige beeldengroep Laocoön (een priester en zijn zoons worden gewurgd door een zeemonster) staat een fragment uit Kort Amerikaans. De hoofdpersoon versleept daarin het beeld met blote hand om een betere lichtval te verkrijgen.
De schrijver vertelt ook over zijn eigen schilderijen en beelden. Zoals het doek gemaakt uit goud en stront. Daarbij staat een citaat (ook uit De Walgvogel) over een koeienpoepgevecht. In fijn groot lettertype op de muur, zodat je niet voorovergebogen naast het schilderij hoeft te turen als naar een bijsluiter. Ook staat in het museum een mini-versie van de roestvrijstalen puntzak met glassnoep die Wolkers op het Stationsplein neerzette. Daar citeren de samenstellers dichtregels bij.
Veel ruimte is er voor de schilderijen die Wolkers’ in zijn laatste jaren maakte. Grote pointillistische doeken die niet zo mogen heten. Die zien eruit als sneeuw op tv, maar dan in kleur en stilgezet. In de catalogus zijn ze close-up gefotografeerd. Je ziet dan mooi de verfsprieten. Maar van een afstand zijn ze liefelijk. Ze verbijsteren niet.
Jan Wolkers Stedelijk Museum De Lakenhal t/m 15-02-2009, € 4,-
Marszwart & titaanwit. Het beeldend werk van Jan Wolkers. Onno Blom en Irma Boom, De Lakenhal i.s.m. de Bezige Bij. € 25,- Vanavond is er een debat over Jan Wolkers en de oorlog. Gastspreker is Hans Blom, voormalig directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Van 20.00 tot 21.00 uur. Zie voor de overige activiteiten Lakenhal.nl.
