Mare Nummer 30     22 mei 2008

30
‘Toen mijn geschiedenisleraar niet wist waarom China en de Sovjet Unie niet één staat vormden, ben ik het maar zelf gaan uitzoeken.’
FOTO: Marc de Haan
‘Wie zijn de arbeiders?’
Historicus blaast het linkse jaarboek Kritiek nieuw leven in

De linkse beweging in Nederland heeft sinds 1995 geen overkoepelend medium voor het uitwisselen van ideeën meer gehad. Daar moest verandering in komen, vond Bart van der Steen, hoofdredacteur van Kritiek. ‘Het is geen SP-blad.’

DOOR VINCENT BONGERS Uiteraard is de kaft rood. De artikelen binnenin hebben titels als ‘Wie zijn de arbeiders?’ en ‘United we stand?’ Ze zijn bijeengebracht door historicus Bart van der Steen (1983). Hij is hoofdredacteur van Kritiek. Jaarboek voor socialistische discussie en analyse.

‘Het was tijd voor een doorstart’, zegt hij. Van 1991 tot 1995 verscheen de eerste serie van Kritiek. ‘Daar kwamen toen veel positieve reacties op. De linkse beweging in Nederland heeft sinds die periode geen overkoepelend medium voor het uitwisselen van ideeën meer gehad. Daar moest verandering in komen. Je hebt bijvoorbeeld wel bladen zoals de Helling van GroenLinks. Wij wilden een jaarboek maken dat niet verbonden is aan een partij of instituut. En waarin meer diepgaande, theoretische stukken in konden worden geplaatst.

De fascinatie voor linkse bewegingen begon bij Van der Steen op de middelbare school. ‘Als zestienjarige zag ik tijdens de geschiedenisles zo’n typisch socialistisch propagandaplaatje van Chinese en Russische modelarbeiders die samen meededen aan een optocht. Ik vroeg me toen af waarom China en de Sovjet Unie niet één staat hadden gevormd. Beide waren toch communistisch? Mijn leraar kon er geen antwoord op geven. Toen ben ik het maar zelf gaan uitzoeken.’ Hij besloot geschiedenis te gaan studeren in Leiden. ‘Ik ben net klaar en ga in Florence promoveren op een vergelijkend historisch onderzoek naar Europese kraakbewegingen.’

In Kritiek schrijft hij over de geschiedenis van de trotskistische beweging in Nederland. ’Ik ben ondertussen al weer bezig met het jaarboek van 2009. Uitgeverij Aksant staat garant voor drie edities. Dus de continuïteit is voorlopig wel gewaarborgd.'

Hoewel hij lid is van de SP heeft hij geen politieke aspiraties. ‘Ik ben vooral geïnteresseerd in ideeën. Kritiek is ook veel breder. Het is geen SP-blad.’

Maar als het om actie gaat, staat het aanpakken van het neoliberalisme hoog op zijn agenda, zegt hij. ‘Juist op dat punt verliezen we veel terrein. De SP heeft een enorme groei doorgemaakt in Nederland en jonge linkse intellectuelen als Naomi Klein en Noreena Hertz krijgen veel aandacht. De antiglobaliseringsbeweging is in kort tijd heel zichtbaar geworden maar tot veel concrete resultaten heeft dat nog niet geleid. De internationale markt is ondertussen wel steeds bepalender geworden.’

De doelstelling van links is eigenlijk heel simpel volgens Van der Steen: ‘Mensen gelijke kansen geven en de welvaart beter verdelen. Dat wil overigens helemaal niet zeggen dat we allemaal in hetzelfde type huizen moeten wonen met in de boekenkasten allemaal dezelfde titels. Dat zijn hardnekkige vooroordelen. Het blijkt moeilijk te zijn om iets aan deze beeldvorming te doen.’

Van der Steen is zich bewust van de loodzware erfenis die de linkse beweging met zich meetorst. ‘Het is vaak op desastreuze wijze mis gegaan’, erkent hij. ‘Herhaling moet worden voorkomen. Ik ben er van overtuigd dat een links beleid kans van slagen heeft. Het belangrijkste is dat je mensen weet te bereiken en ze echt betrekt bij je beweging of partij.’


Deel op Facebook

Tweet
Deel op Facebook