Naturalis is een museum met twee gezichten. Aan de ene kant beheert het een krankzinnig grote collectie met behulp van serieuze biologen die nauwkeurig de draairichting van een slakkenhuisje of de oogvorm van rivierkreeften bepalen. Aan de andere kant is het een toeristische bestemming die jaarlijks meer dan tweehonderdvijftigduizend bezoekers trekt.
Een groot gedeelte van die mensen wil graag nog meer vermaak dan een slakkenhuisspiraal biedt, en veel van hen nemen kinderen mee. Om een lang verhaal kort te maken: de nieuwe expositie Superzintuigen richt zich vooral op kinderen, en is daarmee niet voor alle Mare-lezers even interessant. Maar voor een familie-tentoonstelling is 'ie wel erg leuk.
Mensen zijn niet zo pover bedeeld met zintuigen als ze zelf soms denken, maar op elk vlak is er wel een beest dat ons verslaat. Honden kunnen beter ruiken, bijen zien ultraviolet licht, en vissen hebben met hun elektromagnetische zintuig zelfs iets waar mensen zich amper iets bij voor kunnen stellen. Dieren leven dus als het ware in een andere wereld dan wij, en Superzintuigen maakt dat op een kindvriendelijke manier inzichtelijk.
Bezoekers kunnen bijvoorbeeld met een 'vleermuisgeweer' proberen om op hun gehoor nachtvlinders te vangen. Steeds sneller klinken de piepjes, totdat je de trekker overhaalt en – BAM – mist. Na een paar schoten beginnen de meeste papa's te spieken.
Op een matje kan je als een slang op zoek naar ratten in de vorm van warme plekken. Ook dat is zo makkelijk nog niet.
Vrijwel uniek voor Naturalis is dat er ook een paar levende dieren zijn te zien. Verstopt onder een stuk boomschors in een terrarium zit een python – de koningscobra die er eerst zou komen, bleek toch te bewerkelijk. Een kunstwerk dat elektrische signalen omzet in licht en geluid moet iets overbrengen over de elektriciteitsbeleving van de vissen in een aquarium, maar slaagt daar niet echt in.
Naast een opgezette koe staat een display dat de bezoekers laat meedenken over magnetisme. Als je wilt weten of koeien een magnetisch zintuig hebben, hoe zou je dat dan kunnen onderzoeken? Ze vrijlaten en volgen, zoals kleine schildpadjes of postduiven, is wat onhandig, per slot van rekening. Duitse en Tsjechische onderzoekers bekeken satellietfoto's van meer dan achtduizend koeien, en kwamen tot de ontdekking dat die veel vaker met hun kop of staart naar het Noorden staan dan je op grond van het toeval mag verwachten.
En dus? Waarom zou dat handig zijn voor een koe? Kan je dat gedrag verstoren door een magneet aan de koe te binden? Doen ze het ook op dagen dat het bewolkt is en je geen satellietfoto's kan nemen? Doen kalfjes het net zo vaak als volwassen dieren? Kan je het welzijn van stalkoeien verbeteren door de stal een paar graden te draaien? Voor kinderen die wat meer diepgang zoeken, is Superzintuigen wat karig bedeeld. Die kunnen altijd nog zo'n serieuze bioloog worden.
Superzintuigen (t/m december 2014)
Naturalis, dagelijks 10-17, € 11 (studenten € 4)