Met kleine dribbelpasjes rent Emile Ratelband door het Kleine Auditorium in het Academiebebouw richting een constructie van een witte lijst met daarin een glazen raam. Een keiharde klap galmt door de zaal. Daarna het verwarde gezicht van Ratelband, haar door de war, bril scheef.
Ratelbands bezoek aan Leiden brengt dit keer geen schedelmetingen of lopen over hete kolen. In 2001 leverde dit laatste tijdens de El Cid nog brandwonden op bij studenten, bij een zelfs derdegraads. De hete kolen gebruikt hij nog steeds, zegt hij. ‘Je moet het zo zien: het raam, de hete kolen, het zijn metaforen. De hete kolen zijn voor de eerste stap, de bereidwilligheid om iets waar je bang voor bent, toch te doen.’ Het glas, zo legt hij uit, is om tot het uiterste te gaan. Daarom heeft hij er vandaag voor gekozen om door het raam te lopen bij de Masterclass Carrière van de Rabobank waar hij, samen met enkele andere sprekers, voor studenten een training houdt. ‘Je moet tot het uiterste gaan als je kiest voor een bepaalde carrière.’
Als de training nauwelijks vijf minuten bezig is, loopt Ratelband door de zaal en zegt: ‘Ik heb bij iedereen een biljet van tien euro onder de stoel geplaatst.’ Geschiedenisstudent Guus Schaepman (24) steekt zijn hand onder zijn stoel. Triomfantelijk loopt Ratelband naar Schaepman toe en overhandigt hem een briefje van tien euro. ‘Je wordt succesvol door anders te denken, je nek uit durven steken. Falen is een perceptie.’
Het volgende moment kruipt Ratelband als een baby over de grond. Daarna neemt hij met zijn Super Soaker de zaal onder vuur en is iedereen doorweekt.
De entertrainer, zoals Ratelband zichzelf noemt, vertelt over positiviteit. ‘Als je iets wilt, dan zeg je: ik wil het, ik kan het!’ Zijn snelle woorden gaan gepaard met harde klappen in zijn handen. ‘Is het waar? Nee, natuurlijk niet. Maar je voelt je er wel beter door! En je zegt dat ene woord en dat is?’
‘Tsjakka!’ reageert de zaal.
Ratelband: ‘Waarom? Dat voelt beter dan shit.’
En dan is het tijd voor het raam. Ratelband zal proberen door de glazen constructie heen te lopen.
De studenten op de eerste rij krijgen veiligheidsbrillen. Ratelband haalt diep adem. Poging één: een korte, trage aanloop met kleine dribbelpasjes. Dan de klap, een zucht en daarna stilte. Ratelband kijkt beteuterd. Het glas – enkel glas, 8 mm dik, volgens Ratelband – is volledig intact, geen scheurtje te zien. ‘Het enige is dat ik hier te weinig aanloop kan nemen’, verklaart hij.
Ook poging twee en drie mislukken jammerlijk. Zijn zwart met grijze haar staat inmiddels alle kanten op. Nog een laatste poging. Het publiek moedigt hem onder luid ‘TSJAKKA!!’ aan. En weer de harde klap. Het glas breekt niet. ‘Is het een teleurstelling, of is het een leermoment?’ vraagt Ratelband de zaal.
Patrick Haak (24) psychologiestudent, heeft er een theorie over: ‘Ik denk dat het vooropgezet is dat het niet lukt. Hij zegt daarmee: ik durf te falen, ik durf te proberen.’ Geschiedenisstudente Stella Kamburi (26): ‘Dat dacht ik eerst ook, totdat hij de schuld aan de aanloop ging geven. Toen dacht ik: je vindt het zelf net zo kut als wij om te falen.’