Als man moet je in je leven drie dingen doen: een kind verwekken, een boek schrijven en een huis bouwen. Begin volgend jaar wordt mijn dochter geboren. In januari verschijnt mijn debuutroman Nood breekt wet. Nog een huis bouwen en ik kan sterven.
Het schrijven van een boek is een hele klus. Toen ik onlangs het definitieve manuscript inleverde bij uitgeverij Prometheus dacht ik dat het klaar was. Ik moest alleen nog even langs de afdeling verkoop voor wat administratieve zaken. Na een uurtje praten met een jongen die een glimmende stropdas droeg had ik in de gaten dat het echte werk nog moest beginnen.
Ik belandde in een nieuwe wereld. Een wereld waarin mensen helemaal geen boeken kopen. Mensen bekijken in de winkel de achterflaptekst en de omslag. Zij kopen dus eigenlijk alleen de buitenkant. En niet de binnenkant waar ik de afgelopen twee jaar elke avond aan had zitten werken. Ontnuchterend.
Ik opperde nog dat recensenten wel de binnenkant beoordeelden en dat mensen op basis daarvan een boek kochten. De verkoopjongen glimlachte minzaam en knikte: Ik had gelijk. Tot twee jaar geleden waren recensies inderdaad belangrijk. De laatste twee jaar was er echter geen enkele relatie meer tussen recensies en verkoopcijfers. Alleen exposure was nog belangrijk, vooral op de televisie.
Onlangs heb ik mijn tv-debuut gemaakt, als ouderdomswetenschapper. Ik moest ervoor geschminkt worden. Drie keer een half uur had de redacteur het gesprek van twee minuten met mij doorgesproken. De conversatie was helemaal uitgeschreven. De presentator zelf, nog dikker in de schmink dan ik, schudde mij alleen vlak voor de uitzending nog even snel de hand. Hij was razend enthousiast en sprak in enkel superlatieven, een trekje dat ik meer zag in Hilversum die dag. Nadat ik gezenderd was, haalde een jongen me uit mijn kleedkamer.
‘We gaan even je opkomst oefenen’, zei hij.
Ik zag een trap voor me, waarvan de treden oplichtten terwijl ik er vanaf liep en een showband die met een roffel op het drumstel mijn opkomst aankondigde. In de studio bleek het te gaan om vier stappen naar een wit kruisje bij de statafel waar het gesprek zou plaatsvinden. Toen de camera’s aangingen, deed ik op het juiste moment mijn pasjes gevolgd door mijn tekstje. Het was geen gesprek, het was een toneelstukje.
Nood breekt wet vertelt het verhaal van een jonge tropenarts die na negen jaar studeren wordt uitgezonden naar een door God verlaten uithoek in Afrika. Maar daar gaat het uiteraard niet over. Het gaat over de confrontatie van de dromen en idealen van jonge mensen met de harde realiteit.
Volgens psychologen zijn debuutromans negentig procent autobiografisch. Onlangs ben ik gepromoveerd op mijn onderzoek in Afrika. Mijn opleiding is voltooid, tijd voor de harde realiteit. De eerste klap is dat ik afscheid moet nemen van de Mare. Mij rest nog slechts fictie. Verzinnen om te vergeten. Een columnist is teveel aan de waarheid gebonden. Ik zal u missen, het ga u goed.
O ja, de verkoopjongen drukte me nog op het hart dat ik u Nood breekt wet aanbeveel. Het heeft inmiddels al drie omslagen gekend, ik hoop dat de laatste u zo goed bevalt als de afdeling verkoop vermoedt.

David van Bodegom
Staflid Leyden Academy of Vitality and Ageing