IK GEEF HET WOORD AAN... - MARE 20, 12 februari 2004

Kruistocht tegen voedsel

Een wetenschappelijke zondagmiddagwandeling door het bos dat internet heet voerde mij eens naar een site over alternatieve en natuurlijke genees- en voedingswijzen. Nu heb ik geen problemen met aanhangers van deze doctrines - als zij zich fit voelen bij het gebruik van een bepaald dieet of middel vind ik dat prima, zolang ze maar geen vage soepjes van ontiegelijk giftige kruiden brouwen -, maar een aantal diehards lijkt er zijn levenswerk van te hebben gemaakt om op uitzonderlijk theatrale wijze het gebruik van gangbare voedingsmiddelen aan de kaak te stellen.
Mijn in den beginne tot aangenaam verpozen strekkende wandeling strandde pardoes in de moerassige wereld van slechte argumenten en ongeëvenaarde onnozelheid. Met name de roemruchte zoetstof aspartaam moet het danig ontgelden en wordt zonder getreuzel doorgespoeld. Aspartaam zou kanker en hersenaandoeningen veroorzaken en recentelijk is er, in het land waar alles kan behalve een zangeressenborst die je blijmoedig toelacht tijdens de avondschaft, zelfs al een originele, toepasselijke ziekte naar vernoemd: ‘aspartaamsyndroom‘. En zoals met alle nieuwe dingen op de markt, storten mensen zich er extatisch bovenop en meteen lijdt iedereen aan zo‘n fancy syndroom. De bumperstickers met ‘aspartame kills‘ zijn niet aan te slepen.
Aspartaam is opgebouwd uit de aminozuren asparaginezuur en fenylalanine, met daaraan nog een molecuul methanol geplakt. Mensen met de stofwisselingsziekte fenylketonurie worden ziek van fenylalanine omdat bij hen het enzym dat fenylalanine afbreekt knock-out is. Asparaginezuur is, net als glutaminezuur, een opwekkend aminozuur; door binding aan bepaalde receptoren in de hersenen werkt het als stimulerende neurotransmitter. Men claimt dat deze aminozuren neurologische schade, zoals dementie en Parkinson, kunnen veroorzaken. Methanol, dat vrijkomt bij aspartaammetabolisme, is ethanols giftige broertje; ons lichaam tovert het om in formaldehyde. Voorts kunnen voedingsstoffen leuke dingen doen als ze opgestookt worden. Bij het verhitten van vlees bijvoorbeeld kunnen eiwitstukjes samengaan met creatine, een bestanddeel van spierweefsel. Hierdoor ontstaan heterocyclische aminen, verbindingen die aan DNA-basen gaan hangen en daardoor als kankerverwekkend geclassificeerd zijn. Volgelingen van onze hetze beweren dat soortgelijke goedjes uit aspartaam kunnen ontstaan als je een zoetje in warme koffie knikkert. Onderwijl wordt driftig gezwaaid met referenties naar dubieuze onderzoekjes in spookachtige blaadjes. Als we afgaan op de impact factor wint de Privé het glansrijk van deze maandagmorgenexpedities. Als we afgaan op geloofwaardigheid overigens ook.
Feitelijk komt het erop neer dat deze mensen en instanties twijfelen aan de onpartijdigheid van onderzoek dat deels door fabrikanten gefinancierd wordt, en belangenverstrengeling bij de approval-organisaties vermoeden, in de grond van de zaak geen geheel irreële gedachten. Enigszins jammer is dan dat ze zogenaamd bewijs tégen een gevestigd additief schreeuwerig en structuurloos presenteren op een site die één grote reclamefolder voor obscure plantjes, angstaanjagend grote capsules en, als speciale aanbieding in de zoveelste pop-up, de bijbehorende toiletlectuur is.
Toegegeven, bepaalde mensen zijn wellicht gevoeliger voor aspartaam dan andere. Edoch, de voorstanders van aspartaam hebben het overgrote deel van het wetenschappelijk onderzoek én het gezond verstand aan hun kant: speciaal voor mensen met fenylketonurie staat een waarschuwing op de verpakking.
Lukraak veronderstellen dat aspartaam narigheid veroorzaakt, is te veel eer voor zo‘n simpel veresterd dipeptide. Slecht onderbouwde tirades serieus nemen is te veel eer voor hun simpele schrijvers. Maar, caveat lector: brood en aardappelen zijn tegenwoordig ook al dodelijk. Zelfs zuurstof is niet zo braaf als dat het eruitziet. Hoog tijd om te stoppen met eten en ademhalen, dat scheelt weer wat levensjaren.

Ruben E. A. Musson
student chemie geeft het woord aan Sikke M. Kingma, chemicus, student rechten en voorzitter UR